بررسی شکاف سواد اقتصادی دانش‌ آموزان و والدین در مواجهه با تورم و تغییرات قیمت‌ها

نویسندگان مقاله

چکیده

تورم تنها یک متغیر کلان اقتصادی نیست؛ تغییر مستمر سطح عمومی قیمت‌ها در محیط خانواده به مسئله‌ای تربیتی و تصمیمی تبدیل می‌شود. دانش‌آموزان و والدین، با وجود تجربه مشترک افزایش هزینه‌های زندگی، از نظر دسترسی به منابع اطلاعاتی، توانایی محاسبه ارزش واقعی پول، افق زمانی انتخاب و اختیار تصمیم‌گیری در شرایط یکسانی قرار ندارند. هدف این پژوهش تبیین ابعاد شکاف سواد اقتصادی میان این دو گروه و شناسایی سازوکارهایی است که تجربه تورم را به یادگیری اقتصادی یا بازتولید برداشت‌های نادرست تبدیل می‌کنند. مطالعه حاضر از نوع بنیادی با جهت‌گیری کاربردی و مبتنی بر تحلیل اسنادی و مرور انتقادی ساختاریافته منابع فارسی و انگلیسی است. منابع علمی و گزارش‌های نهادی قابل ردیابی با تمرکز بر انتشارات سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۶ بررسی شدند و آثار نظری قدیمی‌تر صرفاً برای بنیان‌گذاری مفهومی به کار رفتند. شواهد گردآوری‌شده با تفکیک دانش مفهومی، سواد محاسباتی، ادراک تورم، رفتار اقتصادی و تعامل خانوادگی تحلیل شد. حاصل تلفیق نظری نشان می‌دهد که شکاف میان دانش‌آموز و والد لزوماً به معنای برتری دانشی یکی بر دیگری نیست؛ والدین ممکن است تجربه عملی بیشتری در مدیریت محدودیت بودجه داشته باشند، در حالی که دانش‌آموزان در استفاده از ابزارهای دیجیتال و مقایسه برخی اطلاعات توانمندتر باشند. در عین حال، افزایش دفعات گفت‌وگو درباره گرانی بدون دقت اطلاعات و فرصت تجربه عملی، به‌خودی‌خود تضمین‌کننده ارتقای سواد اقتصادی نیست. دستاورد مفهومی پژوهش، صورت‌بندی شکاف اقتصادی بین‌نسلی در چهار سطح شناختی، محاسباتی، تفسیری و رفتاری و پیشنهاد چارچوبی برای آموزش مشترک مدرسه و خانواده است. این نتایج حاصل تلفیق شواهد موجود است و نباید به‌عنوان برآورد میدانی شکاف در جامعه دانش‌آموزی ایران تعبیر شود. کلمات کلیدی: سواد اقتصادی، سواد مالی، تورم، ادراک قیمت وشکاف بین‌نسلی.