تبیین مفهوم مرابطه و کاربست‌های تربیتی آن در نظام آموزش و پرورش

مفهوم «مرابطه» به عنوان یکی از مفاهیم بنیادین در اندیشه اسلامی، علی‌رغم پیشینه غنی قرآنی و روایی، کمتر در گفتمان‌های معاصر تعلیم و تربیت مورد توجه قرار گرفته است. این مقاله با هدف تبیین ابعاد مختلف مفهوم مرابطه و استنتاج دلالت‌های تربیتی آن برای نظام آموزش و پرورش نگاشته شده است. پژوهش حاضر با روش تحلیل مفهومی و استنتاج منطقی، ابتدا به واکاوی معنای لغوی و اصطلاحی مرابطه در منابع اصیل اسلامی پرداخته، سپس با بررسی تفاسیر مفسران برجسته به ویژه علامه طباطبایی و آیت‌الله جوادی آملی، ابعاد سه‌گانه صبر، مصابره و مرابطه را در سوره آل‌عمران آیه ۲۰۰ تبیین نموده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مرابطه فراتر از یک مفهوم دفاعی-نظامی، دارای کاربست‌های تربیتی گسترده‌ای در ساحت‌های فردی، میان‌فردی و سازمانی است. بر این اساس، مقاله پیشنهاد می‌کند که نظام آموزش و پرورش با الهام از مفهوم مرابطه، به بازتعریف نقش تربیتی معلم به عنوان «مرابط فرهنگی»، ایجاد شبکه‌های همیاری تربیتی میان معلمان، دانش‌آموزان و اولیا، و طراحی برنامه درسی مبتنی بر پیوستگی و تداوم تربیتی اقدام نماید.

مفهوم «مرابطه» به عنوان یکی از مفاهیم بنیادین در اندیشه اسلامی، علی‌رغم پیشینه غنی قرآنی و روایی، کمتر در گفتمان‌های معاصر تعلیم و تربیت مورد توجه قرار گرفته است. این مقاله با هدف تبیین ابعاد مختلف مفهوم مرابطه و استنتاج دلالت‌های تربیتی آن برای نظام آموزش و پرورش نگاشته شده است. پژوهش حاضر با روش تحلیل مفهومی و استنتاج منطقی، ابتدا به واکاوی معنای لغوی و اصطلاحی مرابطه در منابع اصیل اسلامی پرداخته، سپس با بررسی تفاسیر مفسران برجسته به ویژه علامه طباطبایی و آیت‌الله جوادی آملی، ابعاد سه‌گانه صبر، مصابره و مرابطه را در سوره آل‌عمران آیه ۲۰۰ تبیین نموده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مرابطه فراتر از یک مفهوم دفاعی-نظامی، دارای کاربست‌های تربیتی گسترده‌ای در ساحت‌های فردی، میان‌فردی و سازمانی است. بر این اساس، مقاله پیشنهاد می‌کند که نظام آموزش و پرورش با الهام از مفهوم مرابطه، به بازتعریف نقش تربیتی معلم به عنوان «مرابط فرهنگی»، ایجاد شبکه‌های همیاری تربیتی میان معلمان، دانش‌آموزان و اولیا، و طراحی برنامه درسی مبتنی بر پیوستگی و تداوم تربیتی اقدام نماید.