بازآفرینی برنامه‌ ریزی راهبردی فرهنگی در عصر دیجیتال: واکاوی نقش هوش مصنوعی در شناخت سلیقه مخاطب و تخصیص بهینه منابع

نویسندگان مقاله

چکیده

تحول دیجیتال و گسترش داده‌های حاصل از تعاملات کاربران، فرصت‌های تازه‌ای برای بازاندیشی در برنامه‌ریزی راهبردی فرهنگی فراهم کرده است. بااین‌حال، بهره‌گیری از هوش مصنوعی بدون توجه به کیفیت و پوشش داده‌ها، سوگیری الگوریتمی، حریم خصوصی و تنوع فرهنگی می‌تواند تصمیم‌های مدیریتی را به سمت شاخص‌هایی مانند محبوبیت و بازده اقتصادی سوق دهد و برخی نیازهای فرهنگی و اجتماعی را کم‌رنگ کند. هدف پژوهش حاضر، تبیین نقش هوش مصنوعی در شناخت ترجیحات مخاطبان و پشتیبانی از تخصیص منابع و ارائه چارچوبی مفهومی برای بازآفرینی برنامه‌ریزی راهبردی فرهنگی در عصر دیجیتال است. پژوهش از نظر رویکرد، کیفی و از نظر روش، مبتنی بر مطالعه کتابخانه‌ای و تحلیل مفهومی منابع مرتبط با هوش مصنوعی، تحلیل داده، سامانه‌های توصیه‌گر، تصمیم‌گیری چندمعیاره، اخلاق فناوری و تنوع فرهنگی است. در فرایند تحلیل، مفاهیم مرتبط با شناخت مخاطب، کیفیت و نمایندگی داده‌ها، اولویت‌گذاری منابع و حکمرانی مسئولانه داده در ارتباط با یکدیگر صورت‌بندی شدند. برآیند این تحلیل، چارچوبی پنج‌مرحله‌ای شامل حکمرانی و آماده‌سازی داده‌ها، شناخت چندبعدی مخاطب، پیش‌بینی و طراحی سناریو، تخصیص چندمعیاره منابع و ارزیابی نتایج و یادگیری مستمر است. همچنین، نظارت انسانی، شفافیت، حفاظت از حریم خصوصی و توجه به عدالت و تنوع فرهنگی به‌عنوان الزامات فراگیر چارچوب مطرح شدند. استدلال اصلی پژوهش آن است که هوش مصنوعی باید ابزار پشتیبان تصمیم‌گیری باشد، نه جایگزین داوری کارشناسی و تعیین‌کننده مستقل ارزش فرهنگی. چارچوب پیشنهادی می‌تواند مبنایی نظری برای طراحی و ارزیابی الگوهای داده‌محور در مدیریت فرهنگی فراهم کند؛ بااین‌حال، کارایی اجرایی و اعتبار آن نیازمند بررسی میدانی و اعتبارسنجی تجربی در سازمان‌های فرهنگی است. واژگان کلیدی: برنامه‌ریزی راهبردی فرهنگی، هوش مصنوعی، شناخت مخاطب، تخصیص منابع، تنوع فرهنگی