فرمول‌های عددی نوین برای گام‌های نامتقارن (سیستم‌های ۱۷ و ۲۴ نتی) جهت ایجاد اثرات روان‌شناختی در موسیقی‌ درمانی

این پژوهش با بهره‌گیری از قواعد عددی و محاسبات جبری در چارچوب نظام‌های ۱۷‌نتی و ۲۴‌نتی، مزاج‌ها و نشانه‌های فلکی (بروج) مرتبط با گام‌های موسیقی را شناسایی کرده و آن‌ها را به حالات و تأثیرات روانی خاصی پیوند می‌دهد. در این تحقیق، فرمول‌های محاسباتی نوینی برای سه نوع گام نامتقارن معرفی شده است: گام‌های دارای دو نت «شاهد» (محوری)، گام‌های مشتق‌شده از مایه‌های دیگر، و گام‌های دارای نت‌های متغیر. فرم‌های «آواز» در موسیقی کلاسیک ایرانی به عنوان نمونه‌های موردی برای آزمودن کاربرد عملی این فرمول‌ها به کار گرفته شده‌اند. از آنجا که این فرم‌های آواز از فواصل ربع‌پرده‌ای بهره می‌برند، تحلیل آن‌ها با استفاده از هر دو نظام عددی ۱۷‌نتی و ۲۴‌نتی انجام شد. نتایج همسو در هر دو نظام، کارآمدی و استحکام روش پیشنهادی را تأیید می‌کند. نکته حائز اهمیت آنکه تحلیل «ردیف» موسیقی ایرانی با استفاده از این نظام‌های ۱۷‌نتی و ۲۴‌نتی نشان می‌دهد که وجود فواصل مشترک میان دستگاه‌ها و آوازها، لزوماً به معنای ریشه داشتن آن‌ها در یک مایه اصلی واحد نیست. یافته‌ها حاکی از آن است که — برخلاف نظریات برخی صاحب‌نظران ایرانی — آوازهای ابوعطا، بیات ترک، افشاری و دشتی، مایه‌هایی مستقل هستند و نه مشتقاتی از «دستگاه شور»؛ بلکه طبقه‌بندی آن‌ها و ساختار ردیف، بر پایه پیوند مشترکشان با مزاج‌های بنیادین انسانی استوار است. این یافته، دیدگاه اندیشمندان ایرانی را که بر نقش موسیقی در ارتقای سلامت جسمانی و روانی تأکید ورزیده‌اند، برجسته می‌سازد.

Utilizing numerical rules and algebraic calculations within the frameworks of 17-note and 24-note systems, this study identifies the temperaments and zodiac signs associated with musical scales and links them to specific psychological states and effects. The research introduces novel computational formulas for three types of asymmetrical scales: scales featuring two "witness" (pivotal) notes, scales derived from other modes (*mayehs*), and scales containing variable notes. The *Avaz* forms of classical Iranian music serve as case studies to test the practical application of these formulas. Given that these *Avaz* forms employ quarter-tone intervals, their analysis was conducted using both the 17-note and 24-note numerical systems. Consistent results across both systems confirm the efficacy and robustness of the proposed method. Significantly, the analysis of the Iranian *Radif* using these 17-note and 24-note systems reveals that shared intervals between *Dastgahs* and *Avaz* forms do not necessarily imply a common root in a single primary mode. The findings indicate that—contrary to the theories of certain Iranian experts—the *Avaz* forms of Abu-Ata, Bayat-e Tork, Afshari, and Dashti are independent modes rather than derivatives of *Dastgah-e Shur*; instead, their classification and the structure of the *Radif* are grounded in their shared connection to fundamental human temperaments. This finding highlights the perspective of Iranian thinkers who have emphasized the role of music in enhancing physical and mental well-being.