شماره مجله
دوره 3، شماره 3
تاریخ انتشار
01 خرداد 1405
زبان مقاله
فارسی
MDOI
سال انتشار
1405
آموزش مجازی در دو دهه اخیر از یک راهکار مکمل به یک مؤلفه محوری در نظامهای آموزشی تبدیل شده است. در این میان، درس شیمی به سبب ماهیت مفهومی، نمادین و آزمایشگاهی خود، بیش از بسیاری از دروس دیگر به طراحی آموزشی دقیق، ابزارهای چندرسانهای و شبیهسازیهای تعاملی نیاز دارد. هرگونه جابهجایی آموزش شیمی به محیطهای مجازی، علاوه بر فرصتهای تازه، مجموعهای از چالشهای آموزشی، فنی و ارزیابی را نیز پدید میآورد. مقاله حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی و با تکیه بر بررسی منابع علمی معتبر، به تحلیل فرصتها، چالشها و راهکارهای آموزش شیمی در محیطهای مجازی میپردازد. تمرکز اصلی پژوهش بر دوره متوسطه دوم است؛ زیرا در این دوره مفاهیم شیمی از حالت توصیفی ساده فاصله میگیرند و به تحلیلهای سطح ذرهای، حل مسئله و تفسیر آزمایشهای پیچیدهتر نزدیک میشوند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که آموزش مجازی شیمی، در صورت طراحی درست، میتواند دسترسی به منابع متنوع، امکان تکرار یادگیری، بهرهگیری از آزمایشگاههای مجازی، تقویت خودراهبری یادگیری و افزایش انعطافپذیری را فراهم سازد. با این حال، محدودیت در تجربه عملی، دشواری سنجش عملکرد واقعی، وابستگی به زیرساخت فناوری و کاهش بخشی از تعاملات چهرهبهچهره از مهمترین موانع آن است. بر اساس تحلیل حاضر، راهبردی موفق در آموزش شیمی مجازی، راهبردی ترکیبی است که بر محتوای چندرسانهای استاندارد، گفتوگوی آموزشی، فعالیتهای مبتنی بر مسئله، آزمایشگاه مجازی، ارزشیابی تکوینی و پیوند دادن مفاهیم شیمی با زندگی روزمره تأکید دارد. نتیجه نهایی آن است که آموزش مجازی، نه جایگزین کامل آموزش حضوری، بلکه مکملی توانمند برای ارتقای کیفیت یاددهی–یادگیری شیمی است.
### Abstract (English Translation) Virtual education has, over the past two decades, shifted from a supplementary solution to a central component of educational systems. Among school subjects, chemistry—due to its conceptual, symbolic, and laboratory-based nature—requires particularly careful instructional design, multimedia tools, and interactive simulations. Any transition of chemistry instruction to virtual environments, alongside new opportunities, also generates a set of pedagogical, technical, and assessment-related challenges. Using a descriptive-analytical approach and drawing on a review of credible scholarly sources, this article analyzes the opportunities, challenges, and practical strategies for teaching chemistry in virtual learning environments. The study primarily focuses on upper secondary education, where chemical concepts move beyond simple description toward particulate-level analysis, problem solving, and the interpretation of more complex experiments. The findings indicate that, when properly designed, virtual chemistry instruction can provide access to diverse resources, enable repeated learning, support the use of virtual laboratories, strengthen self-regulated learning, and increase flexibility. Nevertheless, limited hands-on experience, difficulties in assessing authentic performance, dependence on technological infrastructure, and a partial reduction in face-to-face interactions represent major barriers. Based on the present analysis, an effective strategy for virtual chemistry education is a blended approach that emphasizes standardized multimedia content, instructional dialogue, problem-based activities, virtual laboratories, formative assessment, and connecting chemical concepts to everyday life. Overall, virtual education is not a complete replacement for in-person instruction; rather, it is a powerful complement for enhancing the quality of teaching and learning in chemistry.
قربانی، محمد ; مالکی سونکی، احمدرضا ; سواری سونکی، ابراهیم.(1405).بررسی فرصتها، چالشها و راهکارهای آموزش شیمی در محیطهای مجازی؛ مطالعهای مبتنی بر تجربه کارورزی مجازی.مجله یافته های پیشروان علوم تربیتی و آموزشی3(3).
