بررسی نظام‌مند نقش «کلان‌داده‌های آموزشی» و «تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد» در «سیاست‌گذاری آموزشی مدارس»

شماره مجله

دوره 2، شماره 13

تاریخ انتشار

07 دی 1404

زبان مقاله

فارسی

MDOI

MDOI-02-2026.0148

سال انتشار

1404

چکیده

تحول دیجیتال در دهه‌های اخیر موجب شده است نظام‌های آموزشی با حجم فزاینده‌ای از کلان‌داده‌های آموزشی روبه‌رو شوند؛ داده‌هایی که از سامانه‌های مدیریت یادگیری، ارزشیابی‌های برخط، سیستم‌های حضور و غیاب هوشمند، پایگاه‌های پیشرفت تحصیلی و حتی تعاملات یادگیرندگان در محیط‌های مجازی تولید می‌شوند. استفاده مؤثر از این داده‌ها می‌تواند بستر «تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد» را در سطح مدارس و سیاست‌گذاری کلان آموزشی فراهم سازد. با این حال، بهره‌برداری صحیح از کلان‌داده‌ها نیازمند چارچوب‌های تحلیلی روشن، زیرساخت‌های فناورانه مناسب، مهارت داده‌محوری در مدیران و معلمان، و توجه جدی به اصول اخلاقی و حریم خصوصی است.این مطالعه یک بررسی نظام‌مند از پژوهش‌های داخلی و بین‌المللی است که نقش کلان‌داده‌های آموزشی را در بهبود کیفیت تصمیم‌سازی، برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری مدارس تحلیل می‌کند. نتایج مرور پژوهش‌ها نشان می‌دهد که کلان‌داده‌ها می‌توانند به شناسایی دقیق نیازهای آموزشی، پیش‌بینی عملکرد دانش‌آموزان، تشخیص به‌موقع افت تحصیلی، تخصیص بهینه منابع، و طراحی مداخلات آموزشی مؤثر کمک کنند. همچنین، شواهد حاکی از آن است که سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد، در صورتی که همراه با سواد داده‌ای مناسب و سازوکارهای حفاظت از داده‌ها باشد، می‌تواند اثربخشی و شفافیت نظام آموزشی را به‌طور قابل توجهی افزایش دهد.از سوی دیگر، چالش‌هایی مانند کیفیت پایین داده‌ها، نبود استانداردهای یکپارچه، محدودیت‌های زیرساختی، نبود فرهنگ داده‌محوری در مدارس، و نگرانی‌های امنیتی مانع تحقق کامل ظرفیت‌های کلان‌داده در سیاست‌گذاری آموزشی هستند. این مرور نظام‌مند بر ضرورت توسعه چارچوب‌های ملی داده، توانمندسازی مدیران و معلمان، و ایجاد نظام‌های نظارت اخلاقی برای استفاده مسئولانه و پایدار از کلان‌داده‌ها در تصمیم‌گیری آموزشی تأکید دارد.