شماره مجله
دوره 3، شماره 3
تاریخ انتشار
01 خرداد 1405
زبان مقاله
فارسی
MDOI
سال انتشار
1405
زمینه و هدف: با نفوذ سریع فناوریهای نوین به عرصه آموزش، مفهوم «شکاف دیجیتال» در حال گذار به «شکاف هوش مصنوعی» (AI Divide) است. در حالی که هوش مصنوعی پتانسیل بالایی برای شخصیسازی یادگیری دارد، کاربرد نیازموده آن در جوامع نابرابر میتواند به بازتولید و تعمیق بیعدالتی منجر شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی موانع زیرساختی، ارزیابی وضعیت سواد هوش مصنوعی معلمان و ارائه راهکارهای بومی جهت تحقق عدالت آموزشی در بهرهوری از هوش مصنوعی در مناطق کمبرخوردار انجام شده است. روششناسی: این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با بهرهگیری از روش مرور نظاممند و تحلیل کیفی پیشینه نظری و شواهد میدانی انجام پذیرفته است. دادهها با تمرکز بر چالشهای بستر آموزشی مناطق محروم و ارزیابی مفهوم «عدالت الگوریتمی» گردآوری و تحلیل شدهاند. یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که موانع در دو بعد اصلی قابل تبیین است: نخست، بحران «گام صفر» یا موانع زیرساختی که شامل فقدان دسترسی به اینترنت پایدار و سختافزارهای پردازشی مناسب در مناطق محروم است. دوم، فقر سواد هوش مصنوعی در میان منابع انسانی؛ به گونهای که فقدان مهارتهای لازم (نظیر مهندسی پرامپت و درک الگوریتمی) در معلمان، نقش آنها را از «تسهیلگر آموزشی» به تماشاگران این تحول تقلیل داده و مانع از بهرهگیری انتقادی از این فناوریها میشود. نتیجهگیری: ادغام هوش مصنوعی در آموزشِ مناطق کمبرخوردار نیازمند اتخاذ رویکردی چندوجهی است. توسعه هدفمند زیرساختهای فناورانه، بازطراحی دورههای توسعه حرفهای معلمان بر مبنای سواد هوش مصنوعی، ترویج مدلهای زبانی کمهزینه و آفلاین، و تدوین «اطلس عدالت آموزشی» از الزامات اساسی برای جلوگیری از تعمیق نابرابریهای آموزشی و تحقق عدالت توزیعی در عصر هوش مصنوعی به شمار میروند.
نسل حیدری، منیره ; کاظمی، فهیمه ; اصغریان، ماه پری ; سپاهی، قدوس.(1405).بررسی عدالت آموزشی در بهرهوری از هوش مصنوعی در مناطق کمبرخوردار.مجله یافته های پیشروان علوم تربیتی و آموزشی3(3).
