شماره مجله
دوره 3، شماره 3
تاریخ انتشار
01 خرداد 1405
زبان مقاله
فارسی
MDOI
سال انتشار
1405
پژوهش حاضر با هدف مرور نظاممند بر نقش سواد رسانهای، تفکر انتقادی و تابآوری تحصیلی در دانشآموزان و شناسایی روابط میان این سه متغیر و تأثیرات آنها بر پیامدهای تحصیلی و روانی-اجتماعی انجام شد. این مطالعه از نوع تحقیقات مروری نظاممند با رویکرد کیفی و با استفاده از روش فراترکیب بود. جامعه پژوهش شامل کلیه مقالات علمی منتشر شده در پایگاههای داده معتبر داخلی و بینالمللی در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ (برای منابع انگلیسی) و ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ (برای منابع فارسی) بود که با استفاده از کلیدواژههای مرتبط با سواد رسانهای، تفکر انتقادی، تابآوری تحصیلی و دانشآموزان جستجو شدند. از مجموع ۸۹۲ مقاله اولیه، پس از اعمال معیارهای ورود و خروج و ارزیابی کیفیت با استفاده از چکلیست PRISMA و ابزار ارزیابی روششناختی CASP، تعداد ۵۸ مقاله (۴۲ مقاله انگلیسی و ۱۶ مقاله فارسی) که دارای معیارهای کیفیت لازم بودند، برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. دادههای استخراج شده با استفاده از روش تحلیل محتوای استقرایی و کدگذاری سهمرحلهای تحلیل شدند و مفاهیم، مقولهها و تمهای اصلی از مقالات استخراج گردید. یافتههای این مرور نظاممند نشان داد که سواد رسانهای، تفکر انتقادی و تابآوری تحصیلی سه مفهوم به هم پیوسته و مکمل هستند و هر سه نقش کلیدی در ارتقای عملکرد تحصیلی، سلامت روانی-اجتماعی و کاهش آسیبهای روانی-اجتماعی دانشآموزان ایفا میکنند. سواد رسانهای به عنوان یک مهارت بنیادین در عصر دیجیتال، با توانمندسازی دانشآموزان در مواجهه انتقادی با محتوای رسانهای، به عنوان پیشنیاز و بستر رشد تفکر انتقادی عمل میکند و تفکر انتقادی نیز به نوبه خود با تقویت مهارتهای تحلیلی، استدلالی و خودتنظیمی، به افزایش تابآوری تحصیلی و توانایی مقابله با چالشهای تحصیلی کمک مینماید. همچنین یافتهها نشان داد که هر سه متغیر از طریق مکانیسمهای شناختی، فراشناختی، انگیزشی و عاطفی بر یکدیگر تأثیر میگذارند و بر پیامدهایی مانند پیشرفت تحصیلی، انگیزش تحصیلی، خودکارآمدی، سلامت روانی، کاهش اضطراب و استرس تحصیلی و سازگاری اجتماعی تأثیرگذار هستند. این مرور نظاممند همچنین نشان داد که پژوهشهای داخلی در این حوزه عمدتاً به بررسی رابطه دوتایی این متغیرها پرداختهاند و کمتر به بررسی روابط چندگانه و پیچیده میان آنها در قالب مدلهای جامع توجه شده است و همچنین خلأ پژوهشی قابل توجهی در زمینه طراحی و آزمون مداخلات مبتنی بر سواد رسانهای و تفکر انتقادی برای افزایش تابآوری تحصیلی دانشآموزان وجود دارد. بر اساس یافتهها، یک مدل مفهومی جامع از روابط بین سواد رسانهای، تفکر انتقادی و تابآوری تحصیلی با تأکید بر مکانیسمهای میانجی و تعدیلگر ارائه شد
محمدزاده، نادر ; بهرامی، فاطمه ; کوشکی، نفیسه.(1405).مروری نظاممند بر نقش سواد رسانهای، تفکر انتقادی و تابآوری تحصیلی در دانشآموزان.مجله یافته های پیشروان علوم تربیتی و آموزشی3(3).
