یادگیری فراتر از کلاس: بهره‌گیری از ظرفیت‌های اجتماعی، فرهنگی و طبیعی در غنی‌سازی فرایند یاددهی ـ یادگیری

شماره مجله

دوره 3، شماره 5

تاریخ انتشار

01 مرداد 1405

زبان مقاله

فارسی

MDOI

MDOI-02-2026.0332

سال انتشار

1405

چکیده

با گذار از پارادایم‌های سنتی آموزش که بر محیط‌های بسته و کنترل‌شده کلاس درس استوار بودند، ضرورت بازتعریف بسترهای یادگیری برای پاسخگویی به نیازهای پیچیده قرن بیست‌ و یکم بیش از پیش احساس می‌شود. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش و سازوکار «یادگیری فراتر از کلاس» و چگونگی بهره‌گیری از ظرفیت‌های درونی و بیرونی محیطی تدوین شده است. در این راستا، سه قلمرو اصلی شامل ظرفیت‌های اجتماعی (تعاملات بین‌فردی و شبکه‌های اجتماعی)، ظرفیت‌های فرهنگی (میراث، ارزش‌ها و نمادهای محلی) و ظرفیت‌های طبیعی (زیست‌بوم و محیط‌های باز) به عنوان محرک‌های اصلی غنی‌سازی فرآیند یاددهی-یادگیری مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌های نظری نشان می‌دهد که تلفیق این سه قلمرو در برنامه‌های آموزشی، نه تنها منجر به انتقال دانش از حالت انتزاعی به حالت ملموس و کاربردی می‌گردد، بلکه با تقویت پیوند میان یادگیرنده و بافت زیست‌محیطی و اجتماعی خود، به شکل‌گیری مهارت‌های حیاتی نظیر تفکر انتقادی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و هویت فرهنگی کمک شایانی می‌کند. در نهایت، این نوشتار پیشنهاد می‌کند که برای تحقق یادگیری معنادار، نظام‌های آموزشی باید از مدل‌های «مدرس‌محور» به سمت مدل‌های «بافت‌محور» حرکت کرده و از ظرفیت‌های پنهان محیط پیرامون به عنوان آزمایشگاه‌های زنده یادگیری استفاده نمایند.