طراحی الگوی یکپارچه مدیریت و آموزش هوشمند در مدارس و هنرستان‌ها با بهره‌گیری از هوش مصنوعی و یادگیری فعال؛ راهکاری برای ارتقای کیفیت تعلیم و تربیت

شماره مجله

دوره 3، شماره 4

تاریخ انتشار

01 مرداد 1405

زبان مقاله

فارسی

MDOI

MDOI-02-2026.0359

سال انتشار

1405

چکیده

تحولات سریع فناوری‌های نوین و گسترش کاربردهای هوش مصنوعی، ضرورت بازنگری در شیوه‌های مدیریت و آموزش در مدارس و هنرستان‌ها را بیش از پیش آشکار ساخته است. بهره‌گیری هدفمند از هوش مصنوعی در کنار رویکردهای یادگیری فعال می‌تواند ضمن تسهیل فرایندهای مدیریتی، زمینه شخصی‌سازی آموزش، افزایش مشارکت یادگیرندگان و ارتقای کیفیت فرایند تعلیم و تربیت را فراهم سازد. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی یکپارچه مدیریت و آموزش هوشمند در مدارس و هنرستان‌ها با بهره‌گیری از هوش مصنوعی و یادگیری فعال انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد طراحی الگو است. در این راستا، با بررسی مبانی نظری، پژوهش‌های پیشین و ظرفیت‌های فناوری‌های هوش مصنوعی در حوزه مدیریت آموزشی و یاددهی ـ یادگیری، مؤلفه‌ها و ابعاد الگوی پیشنهادی شناسایی و سازمان‌دهی شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد الگوی مدیریت و آموزش هوشمند را می‌توان بر پایه چهار محور اصلی شامل مدیریت هوشمند مدرسه، آموزش و یادگیری هوشمند، توانمندسازی حرفه‌ای معلمان و هنرآموزان، و پایش و بهبود مستمر فرایندهای آموزشی طراحی کرد. در این الگو، هوش مصنوعی از طریق تحلیل داده‌های آموزشی، شناسایی نیازهای یادگیری، ارائه بازخورد هوشمند، تولید و بهینه‌سازی محتوای آموزشی و پشتیبانی از تصمیم‌گیری مدیران، و یادگیری فعال از طریق مشارکت، حل مسئله، یادگیری مشارکتی و فعالیت‌های عملی، نقش مکمل و تقویت‌کننده یکدیگر را ایفا می‌کنند. بر اساس یافته‌ها، استقرار چنین الگویی می‌تواند به افزایش کیفیت تصمیم‌گیری مدیریتی، بهبود فرایند یاددهی ـ یادگیری، افزایش مشارکت دانش‌آموزان و هنرجویان، توجه به تفاوت‌های فردی و تقویت مهارت‌های موردنیاز آینده منجر شود. در نهایت، استفاده اثربخش از هوش مصنوعی در مدارس و هنرستان‌ها مستلزم توجه همزمان به زیرساخت‌های فناورانه، شایستگی دیجیتال نیروی انسانی، ملاحظات اخلاقی و امنیت داده‌ها و حفظ نقش محوری معلم و مدیر در فرایند تعلیم و تربیت است.