مفهوم‌سازی «جنگ تحمیلی سوم»: مروری بر ابعاد جنگ ترکیبی و پیامدهای آن بر رشد اجتماعی و نظام تعلیم و تربیت

شماره مجله

دوره 3، شماره 5

تاریخ انتشار

01 مرداد 1405

زبان مقاله

فارسی

MDOI

MDOI-02-2026.0408

سال انتشار

1405

چکیده

تغییر پارادایم نبردها از درگیری‌های نظامی کلاسیک به تقابل‌های چندوجهی، ادبیات استراتژیک جهان را با مفهوم جدیدی تحت عنوان جنگ‌های ترکیبی یا در بافتار بومی، «جنگ تحمیلی سوم» مواجه ساخته است. هدف اصلی این مقاله مروری، بررسی نظری و تحلیلی ابعاد مختلف جنگ تحمیلی سوم (شامل حوزه‌های اقتصادی، سایبری، و شناختی) و واکاوی اثرات عمیق آن بر شاخص‌های کلان جامعه از جمله رشد اجتماعی و کارکردهای نظام تعلیم و تربیت است. روش این پژوهش، مرور سیستماتیک و تحلیل اسنادیِ متون و مقالات معتبر در حوزه‌های جامعه‌شناسی سیاسی و مطالعات استراتژیک است. یافته‌های مرور نشان می‌دهد که برخلاف جنگ‌های نسل اول و دوم که تمامیت ارضی را هدف قرار می‌دادند، جنگ تحمیلی سوم به طور مستقیم ساختارهای ذهنی، انسجام ملی و نهادهای جامعه‌پذیرکننده مانند مدرسه و دانشگاه را نشانه می‌رود. نتیجه‌گیری این پژوهش بر ضرورت بازطراحی استراتژی‌های دفاعی کشور مبتنی بر ارتقای سواد رسانه‌ای، تقویت تاب‌آوری روانی-اجتماعی و تمرکز بر مهارت‌های اجتماعی در نظام آموزشی به عنوان خط مقدم پدافند غیرعامل تأکید دارد.