نقش هوش مصنوعی آموزشی و سبک‌های تدریس معلم‌محور و یادگیرنده‌محور در بهبود عملکرد تحصیلی

شماره مجله

دوره 3، شماره 5

تاریخ انتشار

01 مرداد 1405

زبان مقاله

فارسی

MDOI

MDOI-02-2026.0442

سال انتشار

1405

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش هوش مصنوعی آموزشی و سبک‌های تدریس معلم‌محور و یادگیرنده‌محور در بهبود عملکرد تحصیلی و ارائه یک مدل مفهومی برای تلفیق مؤثر این رویکردها به‌صورت یک مطالعه مروری ترکیبی (ترکیب مرور نظام‌مند و تحلیل محتوای کیفی) انجام شد. پس از غربالگری اولیه ۸۵۰ سند، در نهایت ۶۰ مقاله و گزارش پژوهشی معتبر برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. یافته‌های حاصل از ترکیب مرور نظام‌مند و تحلیل محتوای کیفی نشان داد که هوش مصنوعی آموزشی، به‌ویژه در قالب سامانه‌های یادگیری تطبیقی، شخصی‌سازی یادگیری و ارائه بازخورد هوشمند، می‌تواند به‌طور مؤثری عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان را بهبود بخشد و همچنین، سبک‌های تدریس معلم‌محور و یادگیرنده‌محور هر یک دارای مزایا و معایب خاص خود هستند و اثربخشی آن‌ها به عوامل مختلفی مانند محتوای درسی، ویژگی‌های دانش‌آموزان و اهداف آموزشی بستگی دارد و این در حالی است که تلفیق هوش مصنوعی آموزشی با سبک‌های تدریس، به‌ویژه سبک یادگیرنده‌محور، می‌تواند یک هم‌افزایی قوی ایجاد کند و به نتایج بسیار بهتری در بهبود عملکرد تحصیلی منجر شود. همچنین، نتایج نشان داد که هوش مصنوعی می‌تواند با ارائه داده‌های دقیق از عملکرد دانش‌آموزان، به معلمان کمک کند تا سبک تدریس خود را به‌شکل پویا و متناسب با نیازهای هر دانش‌آموز تنظیم کنند و از این طریق، به تدریس شخصی‌سازی‌شده و مؤثرتر دست یابند و از سوی دیگر، در سبک‌های معلم‌محور، هوش مصنوعی می‌تواند با خودکارسازی فعالیت‌های تکراری (مانند تصحیح اوراق و ثبت نمرات)، زمان معلم را برای ارائه محتوای عمیق‌تر و تعاملات معنادارتر با دانش‌آموزان آزاد کند و در سبک‌های یادگیرنده‌محور، هوش مصنوعی می‌تواند با شخصی‌سازی مسیرهای یادگیری، ارائه منابع متنوع و بازخورد فوری، به دانش‌آموزان در یادگیری خودراهبر و مستقل کمک کند و این یافته‌ها نشان می‌دهد که هوش مصنوعی آموزشی، نه یک جایگزین برای معلمان، بلکه یک ابزار توانمندساز برای بهبود کیفیت تدریس و یادگیری است و اثربخشی آن به نحوه تلفیق و استفاده از آن در کنار سبک‌های تدریس بستگی دارد و بر اساس یافته‌ها، یک مدل مفهومی برای تلفیق مؤثر هوش مصنوعی آموزشی با سبک‌های تدریس معلم‌محور و یادگیرنده‌محور ارائه شده است که شامل چهار سناریوی اصلی (تدریس معلم‌محور با پشتیبانی هوش مصنوعی، تدریس یادگیرنده‌محور با پشتیبانی هوش مصنوعی، تدریس معلم‌محور سنتی بدون هوش مصنوعی، و تدریس یادگیرنده‌محور سنتی بدون هوش مصنوعی) است .