مدیریت کلاس درس با رویکردی خلاق و دانش محور

شماره مجله

دوره 3، شماره 5

تاریخ انتشار

01 مرداد 1405

زبان مقاله

فارسی

MDOI

MDOI-02-2026.0452

سال انتشار

1405

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی مدیریت کلاس درس با رویکردی خلاق و دانش‌محور و تأثیر آن بر انگیزش تحصیلی، خودکارآمدی و درگیری شناختی دانش‌آموزان با استفاده از رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) انجام شد. در بخش کیفی، با استفاده از روش مطالعه پدیدارشناسی و با انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۴ نفر از معلمان با تجربه (با بیش از ۱۵ سال سابقه) و متخصصان حوزه روان‌شناسی تربیتی و مدیریت آموزشی که با روش نمونه‌گیری هدفمند و با معیار اشباع نظری انتخاب شدند، داده‌های مربوط به تجارب، راهبردها و مؤلفه‌های مدیریت خلاق و دانش‌محور کلاس درس جمع‌آوری و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و کدگذاری موضوعی تحلیل گردید. در بخش کمی، جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان پسر دوره اول متوسطه شهر اصفهان (۱۲۴۰۰ نفر) بود که از میان آن‌ها، ۲۵۰ نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند و به پرسشنامه‌های محقق‌ساخته‌ی مدیریت خلاق و دانش‌محور کلاس (با ۲۴ گویه و ۴ مؤلفه، ضریب پایایی ۹۲/۰)، انگیزش تحصیلی والرند و همکاران (۱۹۹۲) با ۲۸ گویه (ضریب پایایی ۸۷/۰)، خودکارآمدی تحصیلی جینکز و مورگان (۱۹۹۹) با ۱۲ گویه (ضریب پایایی ۸۵/۰) و درگیری شناختی ریو و تسنگ (۲۰۱۱) با ۶ گویه (ضریب پایایی ۸۶/۰) پاسخ دادند. تحلیل داده‌ها در بخش کیفی با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی و در بخش کمی با استفاده از آزمون‌های t تک نمونه‌ای، تحلیل عاملی تأییدی، ضریب همبستگی پیرسون و مدل‌سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS) انجام گرفت. یافته‌های بخش کیفی منجر به شناسایی ۴ مؤلفه اصلی برای مدیریت خلاق و دانش‌محور کلاس شامل انعطاف‌پذیری و نوآوری در روش‌ها، مشارکت‌دهی و توانمندسازی دانش‌آموزان، طراحی محیط یادگیری پویا و تعاملی، و ارزشیابی خلاق و فرایندمحور گردید. نتایج بخش کمی نشان داد که مدیریت کلاس با رویکرد خلاق و دانش‌محور تأثیر مثبت و معناداری بر انگیزش تحصیلی دارد.