آسیب‌شناسی نظام آموزشی در پرورش خلاقیت دانش‌آموزان

شماره مجله

دوره 3، شماره 7

تاریخ انتشار

01 مهر 1405

زبان مقاله

فارسی

MDOI

MDOI-02-2026.0613

سال انتشار

1405

چکیده

خلاقیت یکی از توانایی‌های اساسی دانش‌آموزان است که نقش مهمی در رشد تفکر مستقل، حل مسئله، یادگیری عمیق و سازگاری با تغییرات اجتماعی و علمی دارد. نظام آموزشی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل شکل‌دهنده تجربه‌های یادگیری، مسئولیت فراهم کردن زمینه مناسب برای رشد این توانایی را بر عهده دارد. بااین‌حال، برخی ساختارها و شیوه‌های رایج آموزشی ممکن است فرصت پرورش خلاقیت را محدود کنند. پژوهش حاضر با هدف آسیب‌شناسی نظام آموزشی در پرورش خلاقیت دانش‌آموزان و شناسایی مهم‌ترین موانع موجود انجام شده است. این پژوهش از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی و کتابخانه‌ای است. داده‌ها از طریق بررسی منابع علمی مرتبط با خلاقیت، برنامه درسی، روش‌های تدریس، نظام ارزشیابی و شرایط محیطی مدارس گردآوری و با رویکرد تحلیل محتوای کیفی بررسی شده‌اند. یافته‌های حاصل از تحلیل منابع نشان می‌دهد که غلبه روش‌های معلم‌محور، تأکید بر حفظ مطالب درسی، تراکم محتوای آموزشی، محدودیت فرصت‌های یادگیری اکتشافی، ارزشیابی مبتنی بر نمره و کمبود حمایت‌های حرفه‌ای و مدیریتی از جمله موانع احتمالی پرورش خلاقیت دانش‌آموزان هستند. همچنین، کیفیت روابط معلم و دانش‌آموز، فضای روانی مدرسه و نگرش خانواده نسبت به پرسشگری و اشتباه در شکل‌گیری فرصت‌های خلاقانه اهمیت دارد. بر این اساس، پرورش خلاقیت مستلزم اصلاح هماهنگ برنامه درسی، تنوع‌بخشی به روش‌های تدریس، بازنگری در شیوه‌های ارزشیابی و توانمندسازی معلمان است. نتایج این بررسی بر ضرورت ایجاد محیط‌های یادگیری مشارکتی، مسئله‌محور و حمایتگر تأکید دارد؛ محیط‌هایی که در آن دانش‌آموزان بتوانند ایده‌های خود را مطرح کنند، راه‌حل‌های مختلف را بیازمایند و توانایی تفکر مستقل خود را توسعه دهند.