واکاوی ابعاد، پیشایندها و پیامدهای مقاومت کارکنان در برابر استقرار هوش مصنوعی در سازمان‌ها: یک مطالعه مروری نظام‌مند


شماره مجله

دوره 3، شماره 7

تاریخ انتشار

01 مهر 1405

زبان مقاله

فارسی

سال انتشار

1405

20 بازدید
0 دانلود
0 استناد

چکیده

ورود فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی به عرصه مدیریت و سازمان، پارادایم‌های سنتی کسب‌وکار و ماهیت مشاغل را دستخوش تحولی بنیادین کرده است. با این حال، شواهد تجربی نشان می‌دهد که بخش قابل‌توجهی از پروژه‌های پیاده‌سازی هوش مصنوعی نه به دلیل نقص‌های فنی، بلکه به واسطه مقاومت پنهان و آشکار نیروی انسانی با شکست مواجه می‌شوند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی جامع ابعاد، علل و راهکارهای مدیریت مقاومت کارکنان در برابر هوش مصنوعی به رشته تحریر درآمده است. روش پژوهش از نوع مروری نظام‌مند و تحلیل سنتز پژوهشی است که با بررسی مقالات معتبر علمی-پژوهشی فارسی در بازه زمانی ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳ انجام شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مقاومت کارکنان در برابر هوش مصنوعی پدیده‌ای چندبعدی است که در چهار محور اصلی قابل دسته‌بندی است: ۱) عوامل روان‌شناختی و فردی (تهدید هویت حرفه‌ای، تکنواسترس، اضطراب جایگزینی و بیگانگی شغلی)، ۲) عوامل فناورانه و شناختی (پدیده جعبه سیاه الگوریتم‌ها، ابهام در شفافیت، و بی‌اعتمادی به قضاوت ماشینی)، ۳) عوامل سازمانی و مدیریتی (ضعف در رهبری تحول‌آفرین، فرهنگ سازمانی متصلب، و فقدان زیرساخت‌های بازآموزی)، و ۴) عوامل اخلاقی و قانونی (نگرانی از نظارت بیش‌ازحد و نقض حریم خصوصی). در نهایت، مقاله نتیجه می‌گیرد که گذار موفق به سازمان‌های هوشمند نیازمند تغییر رویکرد از «جایگزینی انسان با ماشین» به «هم‌افزایی و هوش ترکیبی (انسان-ماشین)» است و بر این اساس، پیشنهادات کاربردی مبسوطی برای مدیران و سیاست‌گذاران سازمانی ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها

هوش مصنوعی، مقاومت کارکنان در برابر تغییر، تحول دیجیتال، تکنواسترس، هویت حرفه‌ای، مدیریت الگوریتمی.

اطلاعات نویسندگان

ط

طاهره پولادخانی

نویسنده مسئول
aydakhani419@gmail.com
م

مژگان امیریان زاده

m.amirianzadeh@miau.ac.ir

استناد به این مقاله

پولادخانی، طاهره ; امیریان زاده، مژگان.(1405).واکاوی ابعاد، پیشایندها و پیامدهای مقاومت کارکنان در برابر استقرار هوش مصنوعی در سازمان‌ها: یک مطالعه مروری نظام‌مند.مجله یافته های پیشروان علوم تربیتی و آموزشی3(7).