بررسی تطبیقی نقش سبک‌های فرزندپروری در پیشگیری از اعتیاد به فضای مجازی نوجوانان: با تأکید بر نقش خانواده در نظام آموزشی

نویسندگان مقاله

چکیده

خانواده به عنوان نخستین نهاد اجتماعی، نقش بنیادینی در شکل‌دهی به رفتارها، نگرش‌ها و سلامت روانی نوجوانان ایفا می‌کند. در عصر دیجیتال، یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی خانواده‌ها و نظام‌های آموزشی، اعتیاد نوجوانان به فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی است. این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی نقش سبک‌های فرزندپروری (مقتدرانه، مستبدانه، سهل‌گیرانه و طردکننده) در پیشگیری از اعتیاد به فضای مجازی نوجوانان انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که بسیاری از خانواده‌های ایرانی، به دلیل فقدان آگاهی از سبک‌های فرزندپروری صحیح، ناخواسته زمینه‌های گرایش نوجوانان به فضای مجازی را فراهم می‌کنند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، با مرور سیستماتیک اسناد و پژوهش‌های داخلی و خارجی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سبک فرزندپروری مقتدرانه (با تأکید بر گرمی همراه با قاطعیت) بیشترین نقش protective (محافظتی) را در برابر اعتیاد به فضای مجازی دارد؛ در حالی که سبک‌های مستبدانه و سهل‌گیرانه، خطر گرایش به فضای مجازی را افزایش می‌دهند (بامریند، ۱۹۹۱؛ لیو و همکاران، ۲۰۲۱). مطالعات تطبیقی نیز حاکی از آن است که در کشورهای پیشرو، برنامه‌های آموزشی خانواده‌محور در مدارس، به عنوان راهبردی مؤثر برای توانمندسازی والدین در مواجهه با چالش‌های دیجیتال مورد استفاده قرار می‌گیرد (استرن، ۲۰۱۹). نتیجه‌گیری می‌شود که همکاری بین خانواده و مدرسه، از طریق برگزاری کارگاه‌های آموزش فرزندپروری دیجیتال، راهبردی کلیدی برای پیشگیری از اعتیاد به فضای مجازی در نوجوانان است. واژگان كليدي: مطالعات خانواده، سبک‌های فرزندپروری، اعتیاد به فضای مجازی، نوجوانان، پیشگیری، نظام آموزشی