بررسی اثر انعطاف پذیری استراتژیک بر عملکرد مالی شرکت های بورسی در شرایط بی ثباتی اقتصاد

نویسندگان مقاله

چکیده

هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثر انعطاف‌پذیری استراتژیک بر عملکرد مالی شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران در شرایط بی‌ثباتی اقتصاد ایران است. بی‌ثباتی اقتصاد کلان، از طریق نوسانات نرخ ارز، تورم مزمن، تغییرات ناگهانی سیاست‌های پولی و مالی و شوک‌های بیرونی، محیط عملیاتی شرکت‌ها را به شدت نامطمئن ساخته و توانایی پیش‌بینی و واکنش سریع را به یک قابلیت حیاتی برای بقا و ارزش‌آفرینی تبدیل کرده است. انعطاف‌پذیری استراتژیک، به‌عنوان ظرفیت سازمان برای بازآرایی منابع، بازنگری در تعهدات راهبردی و حفظ گزینه‌های بدیل در برابر تغییرات محیطی، سازوکاری نظری و عملی برای توضیح تفاوت عملکرد شرکت‌ها در چنین شرایطی فراهم می‌کند. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی توصیفی و با تکیه بر داده‌های پانل شرکت‌های بورسی در بازه زمانی ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۲، به بررسی این رابطه می‌پردازد. یافته‌های حاصل از تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که انعطاف‌پذیری استراتژیک اثر مثبت و معناداری بر عملکرد مالی شرکت‌ها دارد و این اثر در دوره‌های با بی‌ثباتی اقتصادی شدیدتر، تقویت می‌شود. به بیان دیگر، شرکت‌هایی که از ظرفیت بازآرایی راهبردی بالاتری برخوردارند، در مواجهه با شوک‌های کلان، افت عملکرد کمتری را تجربه می‌کنند و از فرصت‌های ایجادشده در دوره‌های نااطمینانی بهتر بهره می‌برند. نتایج همچنین نشان می‌دهد که اثر انعطاف‌پذیری استراتژیک بر عملکرد مالی در شرکت‌های با محدودیت مالی کمتر و اندازه بزرگ‌تر، محسوس‌تر است. این یافته‌ها دلالت‌های مهمی برای مدیران مالی و راهبردی، سرمایه‌گذاران و سیاست‌گذاران بازار سرمایه در اقتصادهای در حال توسعه و متلاطم دارند و بر ضرورت نهادینه‌سازی قابلیت‌های انعطاف‌پذیری راهبردی به‌عنوان یک راهبرد دفاعی و تهاجمی هم‌زمان تأکید می‌کنند. واژگان کلیدی: انعطاف‌پذیری استراتژیک، عملکرد مالی، بی‌ثباتی اقتصاد، بورس اوراق بهادار تهران، قابلیت‌های پویا.