تحلیل مروری رابطه «فناوری واقعیت افزوده» و «درک مفهومی» و «یادگیری عمیق» در آموزش مدرسه‌ای

تحلیل مروری رابطه «فناوری واقعیت افزوده» و «درک مفهومی» و «یادگیری عمیق» در آموزش مدرسه‌ای

دانلود مقاله

دانلود PDF مقاله

PDF · 461 KB

تاریخ انتشار: 1404

محل انتشار: مجله یافته های پیشروان علوم تربیتی و آموزشی

دوره 2، شماره 13

بازدید: 13

زبان: فارسی

تحلیل مروری رابطه «فناوری واقعیت افزوده» و «درک مفهومی» و «یادگیری عمیق» در آموزش مدرسه‌ای

چکیده

هدف پژوهش حاضر، انجام یک تحلیل مروری جامع درباره رابطه میان «فناوری واقعیت افزوده» (Augmented Reality)، «درک مفهومی» و «یادگیری عمیق» در آموزش مدرسه‌ای است. واقعیت افزوده طی یک دهه اخیر به‌عنوان یکی از مهم‌ترین فناوری‌های تعاملی آموزش مطرح شده و قابلیت آن در یکپارچه‌سازی محیط واقعی با عناصر دیجیتال، فرصت‌های بی‌سابقه‌ای برای بازنمایی چندبعدی مفاهیم پیچیده فراهم کرده است. این مطالعه با رویکرد مرور تحلیلی–نظام‌مند و بر اساس الگوی PRISMA 2020 انجام شد. جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های Scopus، ERIC، Web of Science، Google Scholar و SID در بازه زمانی ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۵ انجام گرفت و در نهایت ۸۴ مطالعه واجد شرایط وارد تحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد که واقعیت افزوده با فراهم‌سازی تجربه‌های یادگیری چندحسی، تعاملی، اکتشافی و مبتنی بر دستکاری‌پذیری، سهم مهمی در ارتقای درک مفهومی دانش‌آموزان دارد؛ به‌ویژه در حوزه‌های علوم، ریاضی، فیزیک، زیست‌شناسی، جغرافیا و هندسه. همچنین شواهد نشان می‌دهد که AR می‌تواند مولفه‌های یادگیری عمیق همچون تحلیل، استدلال، انتقال یادگیری، حل مسئله، سازه‌مندی دانش و یادگیری مبتنی بر شواهد را تقویت کند. با این حال، عوامل محدودکننده‌ای مانند بار شناختی اضافی، طراحی نامناسب محتوا، کمبود سواد دیجیتال معلمان، چالش‌های فنی و عدم انطباق با برنامه درسی می‌توانند کارایی AR را کاهش دهند. در پایان، پژوهش پیشنهاد می‌کند که استفاده از AR باید همراه با طراحی آموزشی مبتنی بر اصول شناختی، آموزش معلمان، تولید محتوای بومی و ارزیابی مستمر اثربخشی باشد.

Abstract

هدف پژوهش حاضر، انجام یک تحلیل مروری جامع درباره رابطه میان «فناوری واقعیت افزوده» (Augmented Reality)، «درک مفهومی» و «یادگیری عمیق» در آموزش مدرسه‌ای است. واقعیت افزوده طی یک دهه اخیر به‌عنوان یکی از مهم‌ترین فناوری‌های تعاملی آموزش مطرح شده و قابلیت آن در یکپارچه‌سازی محیط واقعی با عناصر دیجیتال، فرصت‌های بی‌سابقه‌ای برای بازنمایی چندبعدی مفاهیم پیچیده فراهم کرده است. این مطالعه با رویکرد مرور تحلیلی–نظام‌مند و بر اساس الگوی PRISMA 2020 انجام شد. جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های Scopus، ERIC، Web of Science، Google Scholar و SID در بازه زمانی ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۵ انجام گرفت و در نهایت ۸۴ مطالعه واجد شرایط وارد تحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد که واقعیت افزوده با فراهم‌سازی تجربه‌های یادگیری چندحسی، تعاملی، اکتشافی و مبتنی بر دستکاری‌پذیری، سهم مهمی در ارتقای درک مفهومی دانش‌آموزان دارد؛ به‌ویژه در حوزه‌های علوم، ریاضی، فیزیک، زیست‌شناسی، جغرافیا و هندسه. همچنین شواهد نشان می‌دهد که AR می‌تواند مولفه‌های یادگیری عمیق همچون تحلیل، استدلال، انتقال یادگیری، حل مسئله، سازه‌مندی دانش و یادگیری مبتنی بر شواهد را تقویت کند. با این حال، عوامل محدودکننده‌ای مانند بار شناختی اضافی، طراحی نامناسب محتوا، کمبود سواد دیجیتال معلمان، چالش‌های فنی و عدم انطباق با برنامه درسی می‌توانند کارایی AR را کاهش دهند. در پایان، پژوهش پیشنهاد می‌کند که استفاده از AR باید همراه با طراحی آموزشی مبتنی بر اصول شناختی، آموزش معلمان، تولید محتوای بومی و ارزیابی مستمر اثربخشی باشد.

کلیدواژه‌ها

واقعیت افزوده، درک مفهومی، یادگیری عمیق، یادگیری مبتنی بر اکتشاف، فناوری‌های آموزشی، مدارس هوشمند
واقعیت افزوده، درک مفهومی، یادگیری عمیق، یادگیری مبتنی بر اکتشاف، فناوری‌های آموزشی، مدارس هوشمند

اطلاعات و ابزارهای مقاله

لینک ثابت:
https://minare.ir/articles/journal/MDOI-02-2026.0017
تاریخ نمایه‌سازی: 25 خرداد 1405

استناد به این مقاله

.(1404).تحلیل مروری رابطه «فناوری واقعیت افزوده» و «درک مفهومی» و «یادگیری عمیق» در آموزش مدرسه‌ای.مجله یافته های پیشروان علوم تربیتی و آموزشی2(13).