نقش مسجد در تربیت اجتماعی و دینی نوجوانان

دوران نوجوانی به عنوان مرحله‌ای حساس از گذار هویتی و بیولوژیک، نیازمند بسترهای تربیتی کارآمد برای مقابله با چالش‌های عصر حاضر است. نهاد مسجد در تمدن اسلامی، پتانسیلی فراتر از یک فضای صرفاً عبادی داشته و همواره به عنوان کانون تربیت دینی و جامعه‌پذیری ثانویه عمل کرده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی نقش و کارکردهای چندگانه مسجد در تربیت دینی و اجتماعی نوجوانان و همچنین آسیب‌شناسی چالش‌های پیش روی این نهاد در عصر دیجیتال می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بین ظرفیت‌های تئوریک مسجد و واقعیت‌های اجرایی آن، به ویژه در مواجهه با نسل جدید (نسل Z و آلفا)، شکاف عمیقی وجود دارد که ناشی از انجماد ساختاری، زبان اقتدارگرا، عدم جذابیت بصری در رقابت با رسانه‌های نوین و رویکردهای روان‌شناختی نادرست است. در نهایت، این مقاله راهکارهای استراتژیکی را در سه سطح ساختاری (مدیریت مشارکتی و جوان‌گرا)، محتوایی (رویکرد پرسش‌محور و گفتگو‌محور) و ارتباطی (حضور فعال در زیست‌جهان دیجیتال و روان‌شناسی مثبت‌گرا) ارائه می‌دهد تا مسجد بتواند بار دیگر به عنوان یک زیست‌گاه امن و کانون پویای رشد همه‌جانبه نوجوانان ایفای نقش کند.

دوران نوجوانی به عنوان مرحله‌ای حساس از گذار هویتی و بیولوژیک، نیازمند بسترهای تربیتی کارآمد برای مقابله با چالش‌های عصر حاضر است. نهاد مسجد در تمدن اسلامی، پتانسیلی فراتر از یک فضای صرفاً عبادی داشته و همواره به عنوان کانون تربیت دینی و جامعه‌پذیری ثانویه عمل کرده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی نقش و کارکردهای چندگانه مسجد در تربیت دینی و اجتماعی نوجوانان و همچنین آسیب‌شناسی چالش‌های پیش روی این نهاد در عصر دیجیتال می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بین ظرفیت‌های تئوریک مسجد و واقعیت‌های اجرایی آن، به ویژه در مواجهه با نسل جدید (نسل Z و آلفا)، شکاف عمیقی وجود دارد که ناشی از انجماد ساختاری، زبان اقتدارگرا، عدم جذابیت بصری در رقابت با رسانه‌های نوین و رویکردهای روان‌شناختی نادرست است. در نهایت، این مقاله راهکارهای استراتژیکی را در سه سطح ساختاری (مدیریت مشارکتی و جوان‌گرا)، محتوایی (رویکرد پرسش‌محور و گفتگو‌محور) و ارتباطی (حضور فعال در زیست‌جهان دیجیتال و روان‌شناسی مثبت‌گرا) ارائه می‌دهد تا مسجد بتواند بار دیگر به عنوان یک زیست‌گاه امن و کانون پویای رشد همه‌جانبه نوجوانان ایفای نقش کند.