تاریخ انتشار: 1405
محل انتشار: مجله یافته های پیشروان علوم تربیتی و آموزشی
دوره 3، شماره 5
بازدید: 16
زبان: فارسی
گسترش سریع هوش مصنوعی در حوزه سلامت روان، فرصتهای جدیدی برای ارتقای فرایند ارزیابی، مستندسازی، تصمیمگیری و ارائه خدمات درمانی ایجاد کرده است؛ با این حال، استفاده از این فناوری در خانوادهدرمانی به دلیل ماهیت رابطهای، چندنفره و حساس اطلاعات مراجعان، نیازمند چارچوبهای روشن اخلاقی و حرفهای است. پژوهش حاضر با هدف ساخت و اعتباریابی چارچوب شایستگیهای اخلاقی کاربست هوش مصنوعی در خانوادهدرمانی انجام شده است. در این چارچوب، شایستگی اخلاقی به مجموعهای از دانش، مهارت، نگرش و توانایی حرفهای درمانگر برای استفاده مسئولانه، ایمن، شفاف و عادلانه از ابزارهای هوش مصنوعی در فرایند خانوادهدرمانی اشاره دارد. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی میشود که ابزارهای هوش مصنوعی ممکن است با مسائلی همچون نقض محرمانگی، افشای اطلاعات حساس، سوگیری الگوریتمی، تولید اطلاعات نادرست، کاهش استقلال مراجع، ابهام در مسئولیت حرفهای و وابستگی بیش از حد درمانگر به فناوری همراه باشند. راهنمای انجمن روانشناسی آمریکا نیز بر شفافیت، رضایت آگاهانه، کاهش سوگیری، امنیت دادهها، صلاحیت حرفهای و حفظ نظارت انسانی در استفاده از هوش مصنوعی تأکید دارد. از سوی دیگر، پژوهشهای جدید در حوزه زوج و خانوادهدرمانی بر ضرورت ایجاد شایستگیهای اختصاصی برای استفاده از هوش مصنوعی و هماهنگ کردن آن با اخلاق رابطهای و مراقبت فردمحور تأکید کردهاند. بر این اساس، چارچوب پیشنهادی پژوهش میتواند مؤلفههایی مانند رضایت آگاهانه، محرمانگی و حفاظت از دادهها، عدالت و مقابله با سوگیری، شفافیت و توضیحپذیری، مسئولیتپذیری حرفهای، صلاحیت و آموزش درمانگر، نظارت انسانی، ارزیابی اعتبار ابزار و توجه به پیامدهای رابطهای و فرهنگی را دربرگیرد. انتظار میرود چارچوب حاصل بتواند مبنایی برای آموزش خانوادهدرمانگران، انتخاب و ارزیابی ابزارهای هوش مصنوعی و تدوین دستورالعملهای اخلاقی برای استفاده مسئولانه از این فناوری فراهم کند.
مهری، حسین.(1405).ساخت و اعتباریابیِ چارچوبِ شایستگیهایِ اخلاقیِ کاربستِ هوش مصنوعی در خانواده درمانی.مجله یافته های پیشروان علوم تربیتی و آموزشی3(5).