نقش ترس از عقب ماندن در شبکه‌های اجتماعی (FOMO) در پیش‌بینی اضطراب و احساس تنهایی دانش‌آموزان دختر

ورود گسترده شبکه‌های اجتماعی به زندگی روزمره نوجوانان، تعاملات اجتماعی و سلامت روان آنان را دگرگون کرده است. این پژوهش با هدف بررسی نقش پیش‌بینی‌کنندگی ترس از عقب ماندن (FOMO) در شبکه‌های اجتماعی بر اضطراب و احساس تنهایی در میان دانش‌آموزان دختر انجام شده است. روش پژوهش حاضر از نوع همبستگی و با رویکرد توصیفی-پیمایشی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه دوم شهر [نام شهر] در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود. حجم نمونه شامل ۳۸۵ نفر از دانش‌آموزان بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه ترس از عقب ماندن (FOMO) یانگ، مقیاس اضطراب بک (BAI) و مقیاس تنهایی راسل بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) و نرم‌افزارهای SPSS و AMOS انجام پذیرفت. یافته‌ها نشان داد که بین FOMO و هر دو متغیر اضطراب و تنهایی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. به‌ویژه، FOMO به عنوان یک پیش‌بین قوی برای اضطراب وضعیتی و احساس انزوا در دانش‌آموزان دختر شناسایی شد. نتایج حاکی از آن است که نظارت مداوم بر فعالیت‌های شبکه‌های اجتماعی که ناشی از ترس از طرد شدن است، باعث تشدید پریشانی روانی می‌شود. این یافته‌ها بر لزوم مداخلات هدفمند جهت ارتقای سواد دیجیتال و مهارت‌های تنظیم هیجانی در میان دختران نوجوان برای کاهش عواقب روانی منفی استفاده از شبکه‌های اجتماعی تأکید دارد.

تربیت اسلامی یکی از بنیادی‌ترین محورهای نظام تعلیم و تربیت در جوامع مسلمان است. هدف آن تنها آموزش دانش نیست، بلکه پرورش انسان مؤمن، مسؤول و اخلاق‌مدار می‌باشد. در نگاه اسلام، انسان موجودی است دارای فطرت الهی که نیاز به هدایت و پرورش دارد تا استعدادهای درونی او در مسیر صحیح شکوفا گردد. آموزش بدون تربیت، همچون ساختن ساختمانی بدون پایه است؛ لذا هرگونه تحول و برنامه‌ریزی آموزشی باید بر پایه‌ی اصول تربیت اسلامی استوار شود. تعلیم و تربیت در اسلام، همه جانبه است؛ به این معنی که: برای پرورش همه‌جانبه انسان در ابعاد عقلانی، عاطفی، اخلاقی و اجتماعی راهکار دارد و از آنجایی که در حوزه تربیت اسلامی؛ هدف نهایی؛ رساندن انسان به مرحله‌ی «خلیفة‌اللهی» و تحقق کمال انسانی بر پایه‌ی ایمان، علم و عمل صالح است؛ لذا باید به دنبال روش‌های تربیتی که بر اساس شناخت فطرت انسان، محبت، عدالت، و آزادی مسئولانه شکل می‌گیرند؛ باشیم. روش‌هایی چون؛ محبت و تشویق، الگو‌دهی، تمرین، پند و اندرز، عبرت و تجربه، مشورت و مشارکت، پاداش و تنبیه عاقلانه. با توجه به اهمیت بنیادین این دو حوزه (تعلیم و تربیت) در اسلام و لزوم به‌کارگیری آن‌ها در محیط‌های آموزشی معاصر، این مقاله بر آن است تا به بررسی و تبیین روش‌های تربیتی اسلام در حوزه تعلیم و تربیت دانش‌آموزان بپردازد. در این پژوهش، ابتدا مبانی نظری این رویکرد مورد بررسی قرار می‌گیرد، سپس مهم‌ترین تکنیک‌ها و راهکارهای عملیاتی که اسلام برای هدایت دانش‌آموزان در مسیر رشد همه‌جانبه پیشنهاد می‌کند، از منابع اصیل اسلامی استخراج و تشریح خواهد شد. هدف نهایی این است که با شناسایی این روش‌ها، بستر مناسبی برای به‌کارگیری مؤثر آن‌ها در نظام‌های آموزشی کنونی فراهم آید و با سرمشق قرار دادن الگوی کامل بتوانیم، شاهد یک تربیت صحیح و ایده ال و پر بازده در فضای آموزشی باشیم.ورود گسترده شبکه‌های اجتماعی به زندگی روزمره نوجوانان، تعاملات اجتماعی و سلامت روان آنان را دگرگون کرده است. این پژوهش با هدف بررسی نقش پیش‌بینی‌کنندگی ترس از عقب ماندن (FOMO) در شبکه‌های اجتماعی بر اضطراب و احساس تنهایی در میان دانش‌آموزان دختر انجام شده است. روش پژوهش حاضر از نوع همبستگی و با رویکرد توصیفی-پیمایشی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه دوم شهر [نام شهر] در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود. حجم نمونه شامل ۳۸۵ نفر از دانش‌آموزان بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه ترس از عقب ماندن (FOMO) یانگ، مقیاس اضطراب بک (BAI) و مقیاس تنهایی راسل بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) و نرم‌افزارهای SPSS و AMOS انجام پذیرفت. یافته‌ها نشان داد که بین FOMO و هر دو متغیر اضطراب و تنهایی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. به‌ویژه، FOMO به عنوان یک پیش‌بین قوی برای اضطراب وضعیتی و احساس انزوا در دانش‌آموزان دختر شناسایی شد. نتایج حاکی از آن است که نظارت مداوم بر فعالیت‌های شبکه‌های اجتماعی که ناشی از ترس از طرد شدن است، باعث تشدید پریشانی روانی می‌شود. این یافته‌ها بر لزوم مداخلات هدفمند جهت ارتقای سواد دیجیتال و مهارت‌های تنظیم هیجانی در میان دختران نوجوان برای کاهش عواقب روانی منفی استفاده از شبکه‌های اجتماعی تأکید دارد.