آموزش حل مسئله تا توسعه مهارت های ذهنی پیشرفته به دانش آموزان

هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر آموزش حل مسئله بر توسعه مهارت‌های ذهنی پیشرفته دانش‌آموزان است. در این پژوهش، آموزش حل مسئله به‌عنوان رویکردی فعال و یادگیرنده‌محور مورد توجه قرار گرفته است که از طریق ایجاد موقعیت‌های چالش‌برانگیز، دانش‌آموزان را به تحلیل اطلاعات، تولید راه‌حل، استدلال، ارزیابی و تصمیم‌گیری هدایت می‌کند. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه اجرا توصیفی ـ همبستگی با رویکرد پیمایشی در نظر گرفته شد. جامعه پژوهش شامل دانش‌آموزان جامعه مورد مطالعه بود و داده‌ها با استفاده از ابزارهای مناسب سنجش آموزش حل مسئله و مهارت‌های ذهنی پیشرفته گردآوری و با روش‌های آماری توصیفی و استنباطی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد آموزش حل مسئله با توسعه مهارت‌های ذهنی پیشرفته دانش‌آموزان ارتباط مثبت دارد و می‌تواند در تقویت تفکر انتقادی، تفکر خلاق، توانایی تحلیل، استدلال، تصمیم‌گیری و حل مسائل پیچیده مؤثر باشد. همچنین نتایج نشان داد فعالیت‌های مسئله‌محور با افزایش مشارکت شناختی و استفاده از دانش قبلی، زمینه یادگیری عمیق‌تر و تقویت خودنظم‌دهی و فراشناخت را فراهم می‌کنند. بر این اساس، آموزش حل مسئله را می‌توان یکی از راهبردهای مؤثر برای گذار از آموزش حافظه‌محور به آموزش تفکرمحور دانست. استفاده هدفمند از مسائل واقعی، باز و چندراه‌حلی و نقش هدایتگر معلم می‌تواند فرصت بیشتری برای پرورش توانایی‌های شناختی سطح بالا در دانش‌آموزان فراهم سازد.

The aim of the present study is to investigate the effect of problem-solving education on the development of advanced mental skills of students. In this study, problem-solving education has been considered as an active and learner-centered approach that guides students to analyze information, generate solutions, reason, evaluate, and make decisions by creating challenging situations. The research method was applied in terms of purpose and descriptive-correlational in terms of implementation method with a survey approach. The research population included students in the study community, and the data were collected using appropriate tools to measure problem-solving education and advanced mental skills and analyzed using descriptive and inferential statistical methods. The findings showed that problem-solving education has a positive relationship with the development of advanced mental skills of students and can be effective in strengthening critical thinking, creative thinking, the ability to analyze, reason, make decisions, and solve complex problems. The results also showed that problem-based activities, by increasing cognitive engagement and using prior knowledge, provide a basis for deeper learning and strengthening self-regulation and metacognition. Accordingly, problem-solving training can be considered one of the effective strategies for the transition from memory-based training to thinking-based training. The purposeful use of real, open-ended, and multi-solution problems and the guiding role of the teacher can provide more opportunities for developing high-level cognitive abilities in students.