ارائه الگوی پیشگیری از اختلالات روان‌شناختی کودکان دوره ابتدایی با بهره‌گیری از رویکرد روان‌شناسی مثبت‌گرا و آموزش مهارت‌های فردی و اجتماعی

Presenting a model for preventing psychological disorders in elementary school children using a positive psychology approach and teaching personal and social skills

شماره مجله

دوره 3، شماره 1

تاریخ انتشار

04 فروردین 1405

زبان مقاله

فارسی

MDOI

MDOI-02-2026.0213

سال انتشار

1405

چکیده

هدف پژوهش حاضر، ارائه الگویی برای پیشگیری از اختلالات روان‌شناختی کودکان دوره ابتدایی با بهره‌گیری از رویکرد روان‌شناسی مثبت‌گرا و آموزش مهارت‌های فردی و اجتماعی است. با توجه به اهمیت سال‌های ابتدایی زندگی در شکل‌گیری شخصیت، سلامت روان و سازگاری اجتماعی کودکان، شناسایی مؤلفه‌های مؤثر در پیشگیری از مشکلات روان‌شناختی و طراحی برنامه‌های آموزشی مبتنی بر توانمندی‌های درونی کودکان، ضرورتی اساسی در نظام تعلیم و تربیت محسوب می‌شود. این پژوهش با رویکرد مروری ـ تحلیلی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان داده است که الگوی پیشنهادی پیشگیری از اختلالات روان‌شناختی کودکان دوره ابتدایی باید بر چند مؤلفه اساسی شامل تقویت نقاط قوت و فضایل فردی، افزایش احساس شایستگی و خودکارآمدی، آموزش مهارت‌های ارتباطی، پرورش هوش هیجانی، تقویت تاب‌آوری، آموزش حل مسئله، مدیریت هیجان‌ها و ایجاد روابط مثبت اجتماعی استوار باشد. همچنین نتایج مطالعات نشان داد که تلفیق آموزش مهارت‌های فردی و اجتماعی با اصول روان‌شناسی مثبت‌گرا می‌تواند موجب کاهش نشانه‌های اضطراب، افسردگی، پرخاشگری و مشکلات سازگاری در کودکان شده و زمینه افزایش احساس شادی، امید، تعلق اجتماعی و سلامت روانی آنان را فراهم کند. بر اساس یافته‌ها، نقش معلمان، والدین و محیط مدرسه در اجرای موفق این الگو بسیار تعیین‌کننده است و همکاری میان این عوامل می‌تواند اثربخشی برنامه‌های پیشگیرانه را افزایش دهد. بر اساس نتایج پژوهش، پیشگیری از اختلالات روان‌شناختی در دوره ابتدایی نیازمند رویکردی جامع و توانمندساز است که به جای تمرکز صرف بر مشکلات و آسیب‌ها، بر رشد قابلیت‌ها و ظرفیت‌های مثبت کودکان تأکید کند. الگوی ارائه‌شده با ترکیب مؤلفه‌های روان‌شناسی مثبت‌گرا و آموزش مهارت‌های فردی و اجتماعی، می‌تواند به‌عنوان چارچوبی کاربردی برای ارتقای سلامت روان، بهبود سازگاری اجتماعی و پیشگیری از شکل‌گیری مشکلات روان‌شناختی در دانش‌آموزان دوره ابتدایی مورد استفاده قرار گیرد. اجرای چنین برنامه‌هایی در مدارس می‌تواند زمینه‌ساز تربیت کودکانی تاب‌آور، مسئولیت‌پذیر، امیدوار و دارای توانایی مدیریت مؤثر چالش‌های فردی و اجتماعی باشد.

Abstract

The aim of this study is to present a model for preventing psychological disorders in elementary school children using a positive psychology approach and teaching personal and social skills. Given the importance of the early years of life in the formation of children's personality, mental health, and social adaptation, identifying effective components in preventing psychological problems and designing educational programs based on children's internal capabilities is a fundamental necessity in the education system. This study was conducted with a review-analytic approach. The findings of the study showed that the proposed model for preventing psychological disorders in elementary school children should be based on several basic components, including strengthening individual strengths and virtues, increasing feelings of competence and self-efficacy, teaching communication skills, developing emotional intelligence, strengthening resilience, teaching problem-solving, managing emotions, and creating positive social relationships. The results of the studies also showed that combining personal and social skills training with the principles of positive psychology can reduce symptoms of anxiety, depression, aggression, and adjustment problems in children and provide the basis for increasing their sense of happiness, hope, social belonging, and mental health. Based on the findings, the role of teachers, parents, and the school environment is very decisive in the successful implementation of this model, and cooperation between these factors can increase the effectiveness of preventive programs. Based on the results of the study, preventing psychological disorders in elementary school requires a comprehensive and empowering approach that emphasizes the development of children's positive capabilities and capacities, rather than focusing solely on problems and injuries. The presented model, by combining the components of positive psychology and personal and social skills training, can be used as a practical framework for promoting mental health, improving social adjustment, and preventing the formation of psychological problems in elementary school students. Implementing such programs in schools can pave the way for raising resilient, responsible, hopeful children who have the ability to effectively manage individual and social challenges.