شماره مجله
دوره 4، شماره 1
تاریخ انتشار
01 فروردین 1405
زبان مقاله
فارسی
MDOI
سال انتشار
1405
هوش هیجانی در سه دهه اخیر به یکی از مفاهیم پرکاربرد روانشناسی تربیتی تبدیل شده است، اما درباره اندازه و ماهیت ارتباط آن با پیشرفت تحصیلی برداشتهای یکسانی وجود ندارد. هدف مقاله حاضر، تحلیل انتقادی رابطه میان هوش هیجانی و پیشرفت تحصیلی، تبیین سازوکارهای شناختی، هیجانی، انگیزشی و بینفردی این رابطه، و استخراج دلالتهای کاربردی برای مدرسه است. روش پژوهش، مرور هدفمند و تحلیل اسنادی منابع نظری، فراتحلیلها، مرورهای نظاممند و مطالعات مداخله ای بود. در ارزیابی شواهد، میان هوش هیجانی توانشی، هوش هیجانی صفتی و مدلهای آمیخته تمایز گذاشته شد و نوع سنجه پیشرفت تحصیلی، سن دانشآموز، زمینه فرهنگی، توانایی شناختی، ویژگیهای شخصیتی و کیفیت اجرای برنامههای اجتماعی هیجانی مورد توجه قرار گرفت. نتایج دو فراتحلیل بزرگ نشان میدهد همبستگی کلی هوش هیجانی با عملکرد تحصیلی مثبت و در دامنه کوچک تا متوسط است. در فراتحلیل مککان و همکاران با ۴۲۵۲۹ شرکتکننده، ضریب برآوردشده ۰٫۲۰ بود و هوش هیجانی توانشی با ضریب ۰٫۲۴ رابطه قویتری از خودگزارشدهی با ضریب ۰٫۱۲ نشان داد. فراتحلیل سانچز آلوارس و همکاران نیز بر پایه ۱۹۸۶۱ شرکتکننده، ضریب کلی ۰٫۲۶ را گزارش کرد. این ارقام بیانگر اهمیت هوش هیجانی هستند، اما برای ادعای علت مستقیم و مستقل کفایت نمیکنند. بخش مهمی از رابطه از مسیر تنظیم اضطراب و ملال، حفظ توجه و حافظه کاری، خودکارآمدی، انگیزش، تابآوری، راهبردهای یادگیری خودتنظیم و کیفیت رابطه با معلم و همسالان شکل میگیرد. شواهد مداخلهای یادگیری اجتماعی هیجانی نیز نشان میدهد برنامههای مدرسهمحور میتوانند پیامدهای اجتماعی، رفتاری و تحصیلی را بهبود دهند، هرچند این حوزه دقیقاً معادل آموزش هوش هیجانی نیست و اثربخشی به کیفیت طراحی، استمرار، آمادگی معلم و تناسب فرهنگی وابسته است. نتیجه اصلی آن است که هوش هیجانی نه جایگزین توانایی شناختی و دانش موضوعی است و نه متغیری حاشیهای. ارزش تربیتی آن زمانی آشکار میشود که مهارتهای هیجانی در متن تدریس، ارزشیابی، روابط کلاسی و حمایت از دانشآموز به کار گرفته شوند. بر این اساس، مقاله الگویی چندسطحی برای سنجش، آموزش و پایش ارائه میکند که از برچسبزنی، آزمونزدگی و وعدههای اغراقآمیز فاصله دارد.
محمدی آذر، سعید.(1405).تحلیل رابطه بین هوش هیجانی و پیشرفت تحصیلی از منظر روانشناسی تربیتی.مجله روانشناسی مزمن با تاکیدات اختلالات جنسی (اختلال جنسی و روانشناختی)4(1).
