تبیین نقش جوّ عاطفی کلاس درس در جلب مشارکت دانش‌آموزان

Explaining the Role of the Classroom Emotional Climate in Fostering Student Participation

شماره مجله

دوره 3، شماره 3

تاریخ انتشار

01 خرداد 1405

زبان مقاله

فارسی

MDOI

MDOI-02-2026.0086

سال انتشار

1405

چکیده

جوّ عاطفی کلاس درس به عنوان یکی از ابعاد مهم محیط یادگیری، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری انگیزش، تعامل و مشارکت فعال دانش‌آموزان در فرایند یاددهی ـ یادگیری دارد. فضای عاطفی مثبت در کلاس، احساس امنیت روانی، تعلق و احترام متقابل را در میان دانش‌آموزان تقویت کرده و زمینه را برای مشارکت بیشتر آنان در فعالیت‌های آموزشی فراهم می‌کند. در مقابل، جوّ عاطفی منفی می‌تواند به کاهش انگیزه، کناره‌گیری از فعالیت‌های کلاسی و افت تحصیلی منجر شود. از این رو توجه به ابعاد عاطفی محیط کلاس درس برای ارتقای کیفیت یادگیری و افزایش تعاملات آموزشی ضروری است. هدف پژوهش حاضر تبیین نقش جوّ عاطفی کلاس درس در جلب مشارکت دانش‌آموزان است. این پژوهش از نظر روش، مروری و مبتنی بر تحلیل منابع نظری و پژوهش‌های پیشین در حوزه روان‌شناسی تربیتی و مدیریت آموزشی است. در این مطالعه، مفاهیم مربوط به جوّ عاطفی کلاس درس، عوامل شکل‌دهنده آن و ارتباط آن با مشارکت دانش‌آموزان مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین نقش معلم در ایجاد فضای عاطفی حمایتی، شیوه‌های تعامل مثبت، تشویق، احترام متقابل و ایجاد احساس امنیت روانی در کلاس تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مؤلفه‌هایی مانند رابطه مثبت معلم و دانش‌آموز، حمایت عاطفی، عدالت آموزشی، فرصت ابراز نظر و مدیریت مطلوب کلاس از مهم‌ترین عوامل مؤثر در ایجاد جوّ عاطفی مطلوب هستند که می‌توانند مشارکت شناختی، رفتاری و عاطفی دانش‌آموزان را افزایش دهند. بنابراین توجه معلمان و برنامه‌ریزان آموزشی به ایجاد فضای عاطفی مثبت در کلاس درس می‌تواند زمینه ارتقای کیفیت یادگیری، افزایش تعاملات آموزشی و بهبود عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان را فراهم سازد.

Abstract

Here is an academic translation of your text, suitable for a research abstract or introduction: *** **The emotional climate of the classroom**, as a significant dimension of the learning environment, plays a decisive role in shaping student motivation, interaction, and active participation in the teaching-learning process. A positive emotional atmosphere fosters a sense of psychological safety, belonging, and mutual respect among students, thereby creating the conditions for greater engagement in educational activities. Conversely, a negative emotional climate can lead to reduced motivation, withdrawal from classroom activities, and academic decline. Therefore, addressing the emotional dimensions of the classroom environment is essential for enhancing learning quality and increasing educational interactions. The present study aims to delineate the role of the classroom’s emotional climate in fostering student participation. Methodologically, this research is a literature review based on the analysis of theoretical resources and prior studies in the fields of educational psychology and educational management. In this study, the concepts pertaining to the emotional climate of the classroom, the factors that shape it, and its correlation with student participation have been examined. Furthermore, the teacher’s role in establishing a supportive emotional atmosphere—including positive interaction strategies, encouragement, mutual respect, and the cultivation of psychological safety—has been analyzed. The findings indicate that components such as positive teacher-student relationships, emotional support, educational justice, opportunities for self-expression, and effective classroom management are among the most critical factors in creating an optimal emotional climate. These factors can, in turn, enhance students' cognitive, behavioral, and emotional engagement. Consequently, focusing on the creation of a positive emotional climate in the classroom—by both teachers and educational planners—can facilitate the improvement of learning quality, the increase of educational interactions, and the enhancement of students' academic performance.