شماره مجله
دوره 3، شماره 2
تاریخ انتشار
01 اردیبهشت 1405
زبان مقاله
فارسی
MDOI
سال انتشار
1405
پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان سبکهای مدیریت کلاس و سلامت روان دانشآموزان در مدارس ابتدایی و ارائه مدلی برای تبیین نقش واسطهای جو روانی-اجتماعی کلاس در این رابطه انجام شد. روش پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی با رویکرد مدلسازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشآموزان پسر و دختر پایه پنجم و ششم ابتدایی شهر شیراز و معلمان آنها در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که با روش نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای، تعداد ۴۵۰ دانشآموز و ۹۰ معلم انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه سبکهای مدیریت کلاس، پرسشنامه سلامت روان دانشآموزان و پرسشنامه جو روانی-اجتماعی کلاس بود که روایی و پایایی آنها تأیید شد. دادهها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون چندگانه و مدلسازی معادلات ساختاری با نرمافزارهای تخصصی تحلیل شدند. نتایج مدلسازی معادلات ساختاری نشان داد که سبک مدیریت کلاس تعاملی-حمایتگر با ضریب مسیر ۴۴/۰ بر سلامت روان تأثیر مستقیم دارد و با ضریب مسیر ۲۲/۰ از طریق جو روانی-اجتماعی کلاس بر سلامت روان تأثیر غیرمستقیم دارد و نقش واسطهای جو روانی-اجتماعی کلاس در این رابطه تأیید شد. در مقابل، سبک مدیریت کلاس مستبدانه-کنترلگر با ضریب مسیر ۳۶/۰- بر سلامت روان تأثیر مستقیم منفی دارد و با ضریب مسیر ۲۰/۰- از طریق جو روانی-اجتماعی کلاس بر سلامت روان تأثیر غیرمستقیم منفی دارد. از میان مؤلفههای سبکهای مدیریت کلاس، حمایت عاطفی و تعامل مثبت بیشترین تأثیر مثبت و کنترل افراطی و تنبیه بیشترین تأثیر منفی را بر سلامت روان داشتند. نتایج تحلیل چندگروهی نشان داد که مدل پژوهش از نظر جنسیت دانشآموزان تفاوت معناداری ندارد. بر اساس یافتهها، سبک مدیریت کلاس تعاملی-حمایتگر با ایجاد فضایی امن، مشارکتی، مبتنی بر احترام و حمایت عاطفی، میتواند به طور مستقیم و غیرمستقیم (از طریق بهبود جو روانی-اجتماعی کلاس) به افزایش سلامت روان دانشآموزان کمک کند، در حالی که سبکهای مستبدانه و کنترلگر با ایجاد فضایی تنشزا، ترسآور و فاقد حمایت عاطفی، به کاهش سلامت روان و افزایش مشکلات رفتاری و عاطفی دانشآموزان منجر میشوند. با وجود محدودیتهایی مانند ماهیت مقطعی پژوهش و وابستگی به خودگزارشدهی، پیشنهاد میشود که نظام آموزشی کشور با توانمندسازی معلمان در سبکهای مدیریت کلاس تعاملی-حمایتگر، بازنگری در برنامههای تربیت معلم و ایجاد سیستمهای حمایتی، به تدریج به سمت ایجاد کلاسهای درس سالم و انسانمحور حرکت کند.
پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان سبکهای مدیریت کلاس و سلامت روان دانشآموزان در مدارس ابتدایی و ارائه مدلی برای تبیین نقش واسطهای جو روانی-اجتماعی کلاس در این رابطه انجام شد. روش پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی با رویکرد مدلسازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشآموزان پسر و دختر پایه پنجم و ششم ابتدایی شهر شیراز و معلمان آنها در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که با روش نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای، تعداد ۴۵۰ دانشآموز و ۹۰ معلم انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه سبکهای مدیریت کلاس، پرسشنامه سلامت روان دانشآموزان و پرسشنامه جو روانی-اجتماعی کلاس بود که روایی و پایایی آنها تأیید شد. دادهها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون چندگانه و مدلسازی معادلات ساختاری با نرمافزارهای تخصصی تحلیل شدند. نتایج مدلسازی معادلات ساختاری نشان داد که سبک مدیریت کلاس تعاملی-حمایتگر با ضریب مسیر ۴۴/۰ بر سلامت روان تأثیر مستقیم دارد و با ضریب مسیر ۲۲/۰ از طریق جو روانی-اجتماعی کلاس بر سلامت روان تأثیر غیرمستقیم دارد و نقش واسطهای جو روانی-اجتماعی کلاس در این رابطه تأیید شد. در مقابل، سبک مدیریت کلاس مستبدانه-کنترلگر با ضریب مسیر ۳۶/۰- بر سلامت روان تأثیر مستقیم منفی دارد و با ضریب مسیر ۲۰/۰- از طریق جو روانی-اجتماعی کلاس بر سلامت روان تأثیر غیرمستقیم منفی دارد. از میان مؤلفههای سبکهای مدیریت کلاس، حمایت عاطفی و تعامل مثبت بیشترین تأثیر مثبت و کنترل افراطی و تنبیه بیشترین تأثیر منفی را بر سلامت روان داشتند. نتایج تحلیل چندگروهی نشان داد که مدل پژوهش از نظر جنسیت دانشآموزان تفاوت معناداری ندارد. بر اساس یافتهها، سبک مدیریت کلاس تعاملی-حمایتگر با ایجاد فضایی امن، مشارکتی، مبتنی بر احترام و حمایت عاطفی، میتواند به طور مستقیم و غیرمستقیم (از طریق بهبود جو روانی-اجتماعی کلاس) به افزایش سلامت روان دانشآموزان کمک کند، در حالی که سبکهای مستبدانه و کنترلگر با ایجاد فضایی تنشزا، ترسآور و فاقد حمایت عاطفی، به کاهش سلامت روان و افزایش مشکلات رفتاری و عاطفی دانشآموزان منجر میشوند. با وجود محدودیتهایی مانند ماهیت مقطعی پژوهش و وابستگی به خودگزارشدهی، پیشنهاد میشود که نظام آموزشی کشور با توانمندسازی معلمان در سبکهای مدیریت کلاس تعاملی-حمایتگر، بازنگری در برنامههای تربیت معلم و ایجاد سیستمهای حمایتی، به تدریج به سمت ایجاد کلاسهای درس سالم و انسانمحور حرکت کند.
علیزاده، سیما ; رضائی بیاره، فاطمه.(1405).بررسی رابطه میان سبکهای مدیریت کلاس و سلامت روان دانشآموزان در مدارس.مجله یافته های پیشروان علوم تربیتی و آموزشی3(2).
