طراحی الگوی یادگیری تلفیقی برای آموزش مفاهیم علوم تجربی در پایه سوم ابتدایی با تأکید بر تجربه، مشاهده و آزمایش

Designing an integrated learning model for teaching experimental science concepts in the third grade of elementary school with an emphasis on experience, observation, and experimentation.

شماره مجله

دوره 3، شماره 4

تاریخ انتشار

01 مرداد 1405

زبان مقاله

فارسی

MDOI

MDOI-02-2026.0205

سال انتشار

1405

چکیده

هدف پژوهش حاضر، طراحی الگوی یادگیری تلفیقی برای آموزش مفاهیم علوم تجربی در پایه سوم ابتدایی با تأکید بر تجربه، مشاهده و آزمایش است. با توجه به ماهیت اکتشافی درس علوم تجربی و ضرورت پرورش مهارت‌هایی مانند مشاهده دقیق، پرسشگری، حل مسئله، تفکر علمی و توانایی کشف پدیده‌های طبیعی، استفاده از الگوهای یادگیری فعال و تلفیقی می‌تواند زمینه یادگیری عمیق‌تر و پایدارتر دانش‌آموزان را فراهم سازد. این پژوهش درصدد است مؤلفه‌های مؤثر در طراحی یک الگوی آموزشی را شناسایی کند که بتواند میان فعالیت‌های عملی، تجربه‌های واقعی، فناوری‌های آموزشی و اهداف برنامه درسی علوم تجربی ارتباط برقرار نماید. پژوهش حاضر از نوع مروری ـ تحلیلی است که با استفاده از روش مطالعه اسنادی انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان داده است که الگوی یادگیری تلفیقی علوم تجربی در پایه سوم ابتدایی باید بر چهار مؤلفه اصلی شامل تجربه و فعالیت عملی، مشاهده و کاوش علمی، آزمایش و کشف مفهوم، و تلفیق فناوری و منابع یادگیری متنوع استوار باشد. نتایج تحلیل مطالعات نشان داد که استفاده از تجربه‌های واقعی زندگی دانش‌آموزان، انجام آزمایش‌های ساده و هدفمند، ایجاد فرصت برای طرح سؤال، پیش‌بینی، آزمون فرضیه و تحلیل نتایج، موجب افزایش درک مفاهیم علمی و تقویت مهارت‌های تفکر علمی می‌شود. همچنین یافته‌ها نشان داد که تلفیق علوم با سایر حوزه‌های یادگیری مانند ریاضی، فارسی، هنر و فناوری می‌تواند به ایجاد یادگیری معنادار و کاربردی کمک کند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که آموزش علوم تجربی در پایه سوم ابتدایی زمانی اثربخش خواهد بود که از رویکرد انتقال مستقیم محتوا فاصله گرفته و به سمت یادگیری فعال، تجربه‌محور و اکتشافی حرکت کند. الگوی پیشنهادی می‌تواند با فراهم کردن فرصت مشاهده، آزمایش، تجربه و تعامل دانش‌آموزان با محیط، زمینه رشد کنجکاوی علمی، خلاقیت، مهارت حل مسئله و یادگیری پایدار را فراهم آورد. بنابراین، به‌کارگیری یادگیری تلفیقی در آموزش علوم تجربی می‌تواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت آموزش ابتدایی و پرورش دانش‌آموزانی پژوهشگر و فعال داشته باشد.

Abstract

The aim of this study is to design an integrated learning model for teaching experimental science concepts in the third grade of elementary school with an emphasis on experience, observation, and experimentation. Given the exploratory nature of the experimental science lesson and the necessity of developing skills such as careful observation, questioning, problem solving, scientific thinking, and the ability to discover natural phenomena, the use of active and integrated learning models can provide a basis for deeper and more sustainable learning for students. This study seeks to identify the effective components in designing an educational model that can establish a connection between practical activities, real experiences, educational technologies, and the goals of the experimental science curriculum. The present study is a review-analytical type that was conducted using the documentary study method. The findings of the study have shown that the integrated learning model for experimental science in the third grade of elementary school should be based on four main components, including practical experience and activity, scientific observation and exploration, experimentation and concept discovery, and the integration of technology and diverse learning resources. The results of the study analysis showed that using students' real-life experiences, conducting simple and purposeful experiments, creating opportunities to ask questions, make predictions, test hypotheses, and analyze results, increases understanding of scientific concepts and strengthens scientific thinking skills. The findings also showed that integrating science with other areas of learning such as mathematics, Persian, art, and technology can help create meaningful and practical learning. The results of the study indicate that teaching experimental science in the third grade of elementary school will be effective when it moves away from the direct content transfer approach and moves toward active, experience-based, and exploratory learning. The proposed model can provide opportunities for students to observe, experiment, experience, and interact with the environment, providing a basis for the growth of scientific curiosity, creativity, problem-solving skills, and sustainable learning. Therefore, the use of integrated learning in experimental science education can play an important role in improving the quality of elementary education and cultivating research-oriented and active students.