شماره مجله
دوره 3، شماره 3
تاریخ انتشار
01 خرداد 1405
زبان مقاله
فارسی
MDOI
سال انتشار
1405
نظامهای آموزشی نوین، آموزش زبان و ادبیات را صرفاً عرصه انتقال دانش ادبی نمیدانند، بلکه آن را بستری برای پرورش مهارتهای شناختی، استدلالی و ارتباطی تلقی میکنند. با وجود این، در بسیاری از کلاسهای زبان و ادبیات فارسی، تعامل دانشآموزان با متن هنوز عمدتاً بر یافتن «پاسخ صحیح» و بازتولید تفسیرهای از پیش تعیینشده استوار است و فرصت کافی برای گفتوگوی تفسیری، استدلال مبتنی بر شواهد متنی و مواجهه با خوانشهای گوناگون فراهم نمیشود. پژوهش حاضر با هدف تبیین مؤلفههای آموزش گفتوگوی تفسیری و ارائه الگویی آموزشی برای پرورش استدلال ادبی و انعطافپذیری شناختی دانشآموزان دوره متوسطه دوم انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، بنیادی و از نظر روش، کیفی از نوع مطالعه مروری ـ تحلیلی با رویکرد تلفیقی است. دادههای پژوهش از طریق بررسی و تحلیل منابع علمی معتبر داخلی و خارجی در حوزه آموزش زبان و ادبیات، نظریههای گفتوگومحور، نقد ادبی، روانشناسی شناختی و برنامهریزی درسی گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای جهتدار و مقایسه تطبیقی تحلیل شدند. یافتهها نشان داد که آموزش گفتوگوی تفسیری بر شش مؤلفه اصلی شامل انتخاب متون تفسیرپذیر، طراحی پرسشهای اکتشافی، استدلال مبتنی بر شواهد متن، تعامل گفتوگومحور، بازاندیشی در تفسیرها و ارزشیابی فرایندمحور استوار است. همچنین تحلیل منابع بیانگر آن است که بهکارگیری این مؤلفهها میتواند مشارکت شناختی دانشآموزان را افزایش داده، کیفیت استدلال ادبی را ارتقا دهد، انعطافپذیری شناختی را تقویت کند و زمینه شکلگیری فرهنگ گفتوگوی علمی در کلاس زبان و ادبیات فارسی را فراهم آورد. بر این اساس، الگوی پیشنهادی پژوهش میتواند بهعنوان چارچوبی نظری برای بازطراحی راهبردهای تدریس، تولید محتوای آموزشی و طراحی فعالیتهای یادگیری در درس زبان و ادبیات فارسی مورد استفاده قرار گیرد و زمینه انجام پژوهشهای تجربی آینده را نیز فراهم سازد.
رییسی سرحدی، فریبا.(1405).تبیین مؤلفهها و طراحی الگوی آموزش گفتوگوی تفسیری در کلاس زبان و ادبیات فارسی با هدف پرورش استدلال ادبی و انعطافپذیری شناختی دانشآموزان دوره متوسطه دوم.مجله یافته های پیشروان علوم تربیتی و آموزشی3(3).
