بررسی عوامل موثر بر کاهش علاقه دانش آموزان بر مطالعه و راهکارهای افزایش انگیزه کتابخوانی

Investigating factors affecting students' decreased interest in reading and strategies for increasing reading motivation

شماره مجله

دوره 3، شماره 5

تاریخ انتشار

01 مرداد 1405

زبان مقاله

فارسی

MDOI

MDOI-02-2026.0335

سال انتشار

1405

چکیده

مطالعه و کتاب‌خوانی از مهم‌ترین فعالیت‌های مؤثر بر رشد علمی، شناختی، زبانی، فرهنگی و اجتماعی دانش‌آموزان به شمار می‌رود، اما کاهش علاقه و انگیزه آنان به مطالعه در سال‌های اخیر به یکی از چالش‌های مهم نظام آموزشی تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل مؤثر بر کاهش علاقه دانش‌آموزان به مطالعه و شناسایی راهکارهای افزایش انگیزه کتاب‌خوانی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی است. در این مطالعه، عوامل فردی، خانوادگی، مدرسه‌ای، فناوری‌های دیجیتال و ویژگی‌های محتوایی کتاب‌ها مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌ها نشان داد که پایین بودن انگیزه، ضعف مهارت خواندن، دشواری متون، عادت‌های مطالعاتی نامناسب، کمبود حمایت و الگوی مطالعه در خانواده، روش‌های آموزشی نامناسب، محدود بودن فرصت مطالعه آزاد در مدرسه و جذابیت سرگرمی‌های دیجیتال از مهم‌ترین عوامل کاهش علاقه دانش‌آموزان به مطالعه هستند. همچنین مشخص شد که انتخاب کتاب متناسب با سن و علایق دانش‌آموز، ایجاد محیط مناسب برای مطالعه، حمایت خانواده، نقش فعال معلم، توسعه کتابخانه‌های مدرسه، فراهم کردن فرصت انتخاب و استفاده هدفمند از فناوری می‌تواند در افزایش انگیزه کتاب‌خوانی مؤثر باشد. بر اساس نتایج، افزایش علاقه به مطالعه نیازمند همکاری خانواده، مدرسه و نهادهای فرهنگی و تبدیل مطالعه از فعالیتی اجباری به تجربه‌ای لذت‌بخش، انتخابی و معنادار است.

Abstract

Reading and studying are among the most important activities that affect students' scientific, cognitive, linguistic, cultural, and social development, but their decreased interest and motivation to study has become one of the major challenges of the education system in recent years. The present study aimed to investigate the factors that affect students' decreased interest in studying and identify strategies to increase their motivation to read. This study is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method. In this study, individual, family, and school factors, digital technologies, and content characteristics of books were examined. The findings showed that low motivation, poor reading skills, difficulty of texts, inappropriate study habits, lack of support and study patterns in the family, inappropriate teaching methods, limited free study opportunities at school, and the attractiveness of digital entertainment are among the most important factors in reducing students' interest in studying. It was also found that choosing books appropriate to the student's age and interests, creating a suitable environment for reading, family support, the active role of the teacher, developing school libraries, providing opportunities for choice, and purposeful use of technology can be effective in increasing motivation for reading. Based on the results, increasing interest in reading requires cooperation between the family, school, and cultural institutions and transforming reading from a compulsory activity into an enjoyable, selective, and meaningful experience.