نقش پرسشگری معلم در پرورش مهارت‌های تفکر دانش‌آموزان

شماره مجله

دوره 3، شماره 5

تاریخ انتشار

01 مرداد 1405

زبان مقاله

فارسی

MDOI

MDOI-02-2026.0358

سال انتشار

1405

چکیده

در نظام‌های آموزشی نوین، گذار از آموزش حافظه‌محور به آموزش‌های تفکر‌مدار، یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های رهبران و سیاست‌گذاران آموزشی است. در این میان، پرسشگری معلم به‌عنوان ابزاری راهبردی، نه تنها یک فن تدریس، بلکه هسته اصلی تعاملات شناختی در کلاس درس محسوب می‌شود. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش پرسشگری معلم در پرورش مهارت‌های تفکر دانش‌آموزان، به‌صورت کیفی و با بهره‌گیری از روش مرور نظام‌مند اسنادی انجام شده است. در این راستا، با واکاوی پایگاه‌های داده معتبر علمی اعم از نورمگز، سیویلیکا، ساینس دایرکت و اسکوپوس، ادبیات نظری و تجربی موجود مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که پرسشگری معلم، فراتر از سنجش دانش، اگر با رویکردهای «پرسشگری سقراطی» و «پرسش‌های بازپاسخ» همراه باشد، می‌تواند منجر به ارتقای سطوح بالای تفکر (مانند تفکر انتقادی، تفکر خلاق و حل مسئله) در دانش‌آموزان شود. نتایج تحلیل‌ها بیانگر آن است که معلمان پرسشگر، با ایجاد فضای امن روانی و تحریک کنجکاوی شناختی، دانش‌آموزان را از جایگاه انفعالی گیرندگی به جایگاه فعال تولیدکنندگی دانش سوق می‌دهند. با این‌حال، این پژوهش چالش‌های اجرای این رویکرد را در سیستم‌های متمرکز آموزشی و همچنین تأثیر فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی در تغییر پارادایم پرسشگری معلم مورد بحث قرار می‌دهد. در نهایت، با تکیه بر یافته‌ها، پیشنهاد می‌شود که در تربیت معلم، آموزش‌های تخصصی جهت ارتقای مهارت‌های پرسشگری و مدیریت گفتمان کلاسی به‌عنوان یک اولویت راهبردی گنجانده شود. یافته‌های این مقاله راهگشای مدیران مدارس، برنامه‌ریزان درسی و معلمان در طراحی تجارب یادگیری عمیق و تفکر‌محور خواهد بود.