نقش تاب‌آوری معلمان در بهبود عملکرد و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان در شرایط بحرانی


شماره مجله

دوره 3، شماره 5

تاریخ انتشار

01 مرداد 1405

زبان مقاله

فارسی

سال انتشار

1405

23 بازدید
0 دانلود
0 استناد

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تاب‌آوری معلمان در بهبود عملکرد و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان در شرایط بحرانی انجام شده است. روی پژوهش ترکیبی از نوع اکتشافی متوالی بود که در بخش کیفی با استفاده از روش پدیدارشناسی توصیفی، ۲۴ معلم، ۱۲ مدیر و مشاور و ۸ دانش‌آموز موفق در شرایط بحرانی از شهرهای تهران، شیراز، کرمان و خوزستان مورد مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق قرار گرفتند و در بخش کمی، ۳۸۶ معلم و ۳۷۹ دانش‌آموز دوره متوسطه دوم به پرسشنامه‌های استاندارد تاب‌آوری کانر و دیویدسون، عملکرد شغلی و پیشرفت تحصیلی پاسخ دادند. داده‌های کیفی با روش کلایزی و داده‌های کمی با آزمون‌های همبستگی، رگرسیون و تحلیل مسیر تحلیل شدند. یافته‌های کیفی در قالب ۵ مضمون اصلی و ۲۴ مضمون فرعی شامل ابعاد تاب‌آوری (سازگاری عاطفی، حل مسئله، خودکارآمدی، حمایت اجتماعی و انعطاف‌پذیری)، تأثیرات بر عملکرد و پیشرفت تحصیلی، عوامل تقویت‌کننده و تضعیف‌کننده، پیامدهای تحصیلی و روانشناختی، و راهبردهای ارتقای تاب‌آوری شناسایی شدند. نتایج کمی نشان داد که تاب‌آوری معلمان با عملکرد شغلی ۶۳/۰r= و پیشرفت تحصیلی ۵۱/۰r= رابطه مثبت و معنادار دارد و تحلیل مسیر نشان داد که تاب‌آوری به طور مستقیم بر پیشرفت تحصیلی ۳۲/۰β= و عملکرد شغلی ۴۱/۰β= تأثیر می‌گذارد و از طریق عملکرد شغلی بر پیشرفت تحصیلی تأثیر غیرمستقیم معناداری دارد ۱۴/۰β=. همچنین، معلمان با تاب‌آوری بالا عملکرد شغلی و دانش‌آموزان موفق‌تری داشتند. بر اساس یافته‌ها، توانمندسازی روانشناختی و مهارتی معلمان، ایجاد شبکه‌های حمایتی، تأمین منابع و امکانات در شرایط بحرانی، و ترویج فرهنگ خودمراقبتی، از مهم‌ترین راهبردهای ارتقای تاب‌آوری هستند. پژوهش حاضر بر این نکته تأکید دارد که تاب‌آوری معلمان ظرفیتی پویا و قابل توسعه است و سرمایه‌گذاری در آن، نه یک هزینه اضافی، بلکه ضرورتی اساسی برای حفظ کیفیت آموزش و سلامت روان دانش‌آموزان در شرایط بحرانی محسوب می‌شود.

کلیدواژه‌ها

تاب‌آوری معلمان، عملکرد شغلی، پیشرفت تحصیلی، شرایط بحرانی، توانمندسازی روانشناختی

اطلاعات نویسندگان

آ

آزاده امیدوار

نویسنده مسئول
azadehomidvar@gmail.com
ف

فاطمه قدسی

fatemehghodsi@gmail.com
ب

بتول آیات

ayat@gmail.com
س

سعیده زارع

saiedehzare@gmail.com

استناد به این مقاله

امیدوار، آزاده ; قدسی، فاطمه ; آیات، بتول ; زارع، سعیده.(1405).نقش تاب‌آوری معلمان در بهبود عملکرد و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان در شرایط بحرانی.مجله یافته های پیشروان علوم تربیتی و آموزشی3(5).