آموزش آنلاین برای همه؟ بررسی موانع و راهکارهای یادگیری دانش‌آموزان ابتدایی دارای اختلالات یادگیری

شماره مجله

دوره 3، شماره 5

تاریخ انتشار

01 مرداد 1405

زبان مقاله

فارسی

MDOI

MDOI-02-2026.0393

سال انتشار

1405

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی موانع و راهکارهای یادگیری دانش‌آموزان ابتدایی دارای اختلالات یادگیری در آموزش آنلاین و شناسایی عوامل مؤثر بر اثربخشی این آموزش برای این گروه خاص از دانش‌آموزان انجام شده است. رویکرد پژوهش کیفی از نوع تحلیل محتوای جهت‌دار با بهره‌گیری از روش پدیدارشناسی توصیفی بود و جامعه آماری را معلمان، والدین، متخصصان اختلالات یادگیری و روانشناسان تربیتی که تجربه مستقیم یا غیرمستقیم با آموزش آنلاین دانش‌آموزان دارای اختلالات یادگیری داشتند، تشکیل دادند که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند از نوع گلوله‌برفی و تا رسیدن به اشباع نظری، ۲۸ نفر از آنها مورد مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق قرار گرفتند. داده‌های گردآوری شده با استفاده از روش هفت‌مرحله‌ای کلایزی تحلیل شدند. یافته‌ها در قالب ۵ مضمون اصلی و ۲۳ مضمون فرعی شناسایی شدند که شامل موانع آموزش آنلاین برای دانش‌آموزان دارای اختلالات یادگیری (شامل موانع فنی-زیرساختی، موانع آموزشی-روش‌شناختی، موانع روانشناختی-شناختی، موانع خانوادگی-حمایتی، و موانع اجتماعی-فرهنگی)، ویژگی‌های اختلالات یادگیری و چالش‌های آن در فضای مجازی (شامل اختلال خواندن و مشکلات درک مطلب، اختلال نوشتن و مشکلات نگارش، اختلال ریاضی و مشکلات محاسباتی، نقص توجه و تمرکز، و مشکلات حافظه فعال)، راهکارهای مؤثر در آموزش آنلاین (شامل طراحی محتوای چندحسی و تعاملی، ارائه بازخورد فوری و شخصی‌سازی شده، استفاده از ابزارهای کمکی و توانبخشی، کاهش بار شناختی و تقسیم محتوا، و مشارکت فعال والدین و معلمان)، عوامل تسهیل‌کننده و بازدارنده (شامل حمایت مدرسه و معلم، توانمندسازی والدین، دسترسی به ابزارهای کمکی، نگرش و باورهای معلمان و والدین، و سیاست‌های حمایتی نظام آموزشی)، و راهبردهای ارتقای یادگیری (شامل توانمندسازی معلمان، طراحی محتوای تخصصی، ایجاد شبکه‌های حمایتی، اصلاح سیاست‌های آموزشی، و مشارکت بین‌بخشی) بود. نتایج نشان داد که آموزش آنلاین برای دانش‌آموزان دارای اختلالات یادگیری با موانع متعدد و جدی مواجه است که مهم‌ترین آنها شامل کمبود زیرساخت‌های فنی، نبود محتوای تخصصی و چندحسی، ضعف دانش و مهارت معلمان در آموزش مجازی به این دانش‌آموزان، کاهش تعاملات چهره‌به‌چهره و بازخوردهای غیرکلامی، افزایش بار شناختی و مشکلات تمرکز، کمبود حمایت و نظارت والدین، و نبود سیاست‌های حمایتی در نظام آموزشی است که هر یک به نوبه خود، می‌توانند فرایند یادگیری را برای این دانش‌آموزان با اختلال جدی مواجه سازند.