نقش آموزش خانواده در کاهش وابستگی کودکان به فضای مجازی


شماره مجله

دوره 3، شماره 5

تاریخ انتشار

01 مرداد 1405

زبان مقاله

فارسی

سال انتشار

1405

19 بازدید
0 دانلود
0 استناد

چکیده

ظهور و گسترش فزاینده فناوری‌های دیجیتال، زیست‌بوم تربیتی کودکان را با چالش‌های بنیادینی مواجه ساخته است که در رأس آن‌ها «وابستگی آسیب‌زا به فضای مجازی» قرار دارد. این پژوهش با هدف واکاوی نقش محوری آموزش خانواده در تعدیل و کاهش این وابستگی و تبیین راهبردهای تربیتی مبتنی بر سواد رسانه‌ای انجام شده است. در عصر حاضر، خانواده به‌عنوان نخستین و بنیادی‌ترین نهاد جامعه‌پذیری، با پارادوکس دسترسی آزاد و نیاز به نظارت هوشمند روبروست. این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر اسناد کتابخانه‌ای، ضمن بررسی ماهیت وابستگی به فضای مجازی و اثرات آن بر رشد شناختی، هیجانی و اجتماعی کودکان، به این فرض پرداخته است که گذار از رویکردهای کنترلی و دستوری به سمت رویکردهای «توانمندسازی و آموزش خانواده‌محور»، تنها راهکار پایدار برای مدیریت این بحران است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که وابستگی کودکان به فضای مجازی، صرفاً یک پدیده تکنولوژیک نیست، بلکه برآیندی از خلأهای عاطفی، ضعف در مهارت‌های ارتباطی و نبود نظارت مقتدرانه (و نه مستبدانه) در نظام خانواده است. نتایج به‌دست‌آمده بر ضرورت پیاده‌سازی برنامه‌های آموزشی برای والدین با محوریت «سواد رسانه‌ای والدگری» تأکید دارد؛ برنامه‌هایی که باید شامل مدیریت زمان استفاده از نمایشگرها، ایجاد پیوندهای عاطفی جایگزین، مدل‌سازی رفتاری والدین و تسهیل گفتگوی انتقادی درباره محتواهای دیجیتال باشد. این پژوهش در نهایت پیشنهاد می‌کند که سیاست‌گذاران آموزشی باید با نهادینه‌سازی آموزش‌های خانواده‌محور در مدارس و مراکز مشاوره، زمینه‌ساز کاهش شکاف دیجیتالی و تربیتی میان والدین و فرزندان شده و با تقویت تاب‌آوری روانی کودکان، آنان را به کاربران فعال و هوشمند در فضای مجازی تبدیل کنند.

کلیدواژه‌ها

وابستگی به فضای مجازی، آموزش خانواده، سواد رسانه‌ای والدگری، نظارت هوشمند، سلامت روان کودک، مدیریت تربیتی.

اطلاعات نویسندگان

ک

کوثر شیربانیان

نویسنده مسئول
shirbaniann@gmail.com
ه

هادی صالح پور

hadisalehpur@gmail.com
ل

لاله قائدامینی هارونی

lalehamini@gmail.com

استناد به این مقاله

شیربانیان، کوثر ; صالح پور، هادی ; قائدامینی هارونی، لاله.(1405).نقش آموزش خانواده در کاهش وابستگی کودکان به فضای مجازی.مجله یافته های پیشروان علوم تربیتی و آموزشی3(5).