الگوهای نوین مدیریت کلاس درس در محیط‌های یادگیری مبتنی بر پروژه (PBL)

شماره مجله

دوره 3، شماره 5

تاریخ انتشار

01 مرداد 1405

زبان مقاله

فارسی

MDOI

MDOI-02-2026.0412

سال انتشار

1405

چکیده

هدف: گذار از رویکردهای سنتی معلم‌محور به محیط‌های یادگیری فعال، نیازمند بازتعریف نقش معلم و بازآرایی سازوکارهای مدیریت کلاس درس است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی، تحلیل و تدوین الگوهای نوین مدیریت کلاس درس در محیط‌های یادگیری مبتنی بر پروژه (PBL) انجام پذیرفته است. روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش سنتزپژوهی (یا مرور نظام‌مند/توصیفی-تحلیلی) به بررسی اسناد، چارچوب‌ها و پژوهش‌های معتبر بین‌المللی و داخلی حوزه مدیریت کلاس در بسترهای یادگیری پروژه‌محور پرداخته است. یافته‌ها: یافته‌های حاصل از تحلیل مؤلفه‌ها نشان داد که الگوهای نوین مدیریت کلاس درس در PBL بر پنج محور اساسی استوار است: ۱) مدیریت زمان و فضا (ایجاد ایستگاه‌های کاری منعطف و زمان‌بندی پویا بر پایه نقاط عطف پروژه)، ۲) هدایت خودنظم‌دهی و عاملیت دانش‌آموز (استفاده از داربست‌های آموزشی و قراردادهای گروهی)، ۳) پایش فرایندی و بازخورد مستمر (جایگزینی نظارت کنترلی با تسهیل‌گری)، ۴) استفاده راهبردی از ابزارهای فناورانه و دیجیتال (جهت ثبت پیشرفت و تعامل اشتراکی)، و ۵) مدیریت مشارکتی تعارض‌ها و پویایی گروهی. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش بیانگر آن است که در محیط‌های یادگیری مبتنی بر پروژه، مدیریت کلاس از مفهومی مبتنی بر «انضباط و کنترل رفتار» به «طراحی بستر یادگیری و تسهیل‌گری شناختی-اجتماعی» تغییر ماهیت می‌دهد. به‌کارگیری این الگوهای نوین، علاوه بر افزایش درگیری تحصیلی دانش‌آموزان و بهبود مهارت‌های نرم، بستر لازم برای دستیابی به یادگیری عمیق و معنادار را فراهم می‌سازد.