نقش الگویی معلم در شکل گیری شخصیت دانش آموزان مدارس اسلامی بر اساس نظریه یادگیری اجتماعی بندورا

شماره مجله

دوره 3، شماره 6

تاریخ انتشار

01 شهریور 1405

زبان مقاله

فارسی

MDOI

MDOI-02-2026.0541

سال انتشار

1405

چکیده

این پژوهش به بررسی نقش محوری معلم به عنوان الگو در فرایند شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموزان در مدارس اسلامی می‌پردازد. با اتکا به رویکرد تطبیقی، نظریه یادگیری اجتماعی آلبرت بندورا و مبانی تعلیم و تربیت اسلامی مورد مقایسه قرار گرفته‌اند تا سازوکارها، اهمیت و غایت الگوپذیری در محیط آموزشی اسلامی تبیین گردد. همچنین، این پژوهش بر آن بود که نشان دهد الگوپذیری در مدارس اسلامی صرفاً یک فرایند روان‌شناختی منفعلانه نیست، بلکه پدیده‌ای آگاهانه، هدفمند و ارزش‌محور است که در بستر رابطه تربیتی میان معلم و دانش‌آموز معنا می‌یابد. از این منظر، میزان اثرگذاری معلم به عواملی چون انسجام میان گفتار و رفتار، شایستگی‌های اخلاقی و حرفه‌ای، محبوبیت، اعتمادآفرینی و توانایی ایجاد پیوند عاطفی سالم با دانش‌آموزان وابسته است. روش پژوهش حاضر توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع کتابخانه‌ای است و تلاش دارد با بهره‌گیری از ظرفیت‌های نظری روان‌شناسی معاصر و آموزه‌های تربیتی اسلام، تصویری جامع‌تر از جایگاه الگویی معلم ارائه دهد. نتایج این بررسی می‌تواند برای برنامه‌ریزان آموزشی، مدیران مدارس، معلمان و نهادهای تربیت معلم در جهت بازنگری در شاخص‌های صلاحیت حرفه‌ای و اخلاقی معلمان مدارس اسلامی سودمند باشد.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که معلم، فراتر از انتقال‌دهنده دانش، یک "اسوه" و "مربی" است که رفتار، گفتار و منش او به طور مستقیم بر ابعاد مختلف شخصیت دانش‌آموزان، از جمله هویت دینی، رشد اخلاقی، نگرش به علم و مهارت‌های اجتماعی تأثیرگذار است. نظریه یادگیری اجتماعی، چارچوب روان‌شناختی مؤثری برای فهم چگونگی الگوپذیری ارائه می‌دهد، اما تعلیم و تربیت اسلامی با تأکید بر غایت متعالی "قرب الهی" و "کمال انسانی"، عمق و جهت‌گیری معنوی این فرایند را مشخص می‌سازد. در این مقاله، مؤلفه‌های کلیدی شخصیت که تحت تأثیر الگوپذیری قرار می‌گیرند، چالش‌های موجود در ایفای این نقش توسط معلمان، و راهکارهای عملی برای تقویت آن در مدارس اسلامی مورد بحث و بررسی قرار گرفته‌اند. نتیجه‌گیری حاکی از آن است که پیوند میان مبانی علمی روان‌شناسی و اصالت‌های دینی، می‌تواند به طراحی الگوهای تربیتی اثربخش‌تر در مدارس اسلامی یاری رساند.