تأثیر استفاده از روش‌های نوین تدریس بر یادگیری بهتر درس فارسی

شماره مجله

دوره 3، شماره 6

تاریخ انتشار

01 شهریور 1405

زبان مقاله

فارسی

MDOI

MDOI-02-2026.0542

سال انتشار

1405

چکیده

درس زبان و ادبیات فارسی به عنوان محوری‌ترین سازوکار بازتولید سرمایه فرهنگی، زبانی و تکوین آگاهی ملی در نظام آموزش و پرورش، در طول دهه‌های متمادی با چالش‌های روش‌شناختی ناشی از غلبه پارادایم سنتی معلم‌محور، انفعال شناختی فراگیران و یادگیری در سطح بازشناسی صوری روبه‌رو بوده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی جامع و تحلیلی تأثیر روش‌های نوین و فعال تدریس بر مؤلفه‌های چندگانه یادگیری درس فارسی (شامل درک مطلب، تفکر انتقادی، نگارش خلاق و مهارت‌های کلامی) به رشته تحریر درآمده است.این پژوهش از حیث جهت‌گیری، بنیادی–کاربردی و از منظر روش‌شناسی، مبتنی بر شیوه توصیفی–تحلیلی و سنتزپژوهی اسنادی است. جامعه پژوهش را کلیه اسناد بالادستی، مقالات اصیل علمی–پژوهشی و مطالعات تجربی منتشرشده پیرامون الگوهای نوین آموزشی (نظیر یادگیری مشارکتی و همیارانه، آموزش مبتنی بر تفکر روایی و قصه‌گویی، کلاس معکوس و فناوری‌های تعاملی) تشکیل می‌دهند که طی دو دهه گذشته در پایگاه‌های استنادی معتبر ملی (نورمگز، پرتال جامع علوم انسانی، مگیران و جهاد دانشگاهی) و بین‌المللی نمایه شده‌اند. با اعمال پروتکل‌های غربالگری مبتنی بر روایی درونی و بیرونی و شاخص‌های کیفی ورود، منابع هدفمند گزینش و از طریق کدگذاری موضوعی مورد تحلیل انتقادی قرار گرفتند.یافته‌های تحلیلی نشان می‌دهد که کاربست روش‌های نوین تدریس منجر به گسست از انباشت مکانیکی حافظه‌مدار و گذار به معناسازی فعال در فراگیران می‌شود. به‌کارگیری رویکردهای یادگیری مشارکتی (همچون تدریس اعضای تیم و کارگروه‌های واژه‌شناسی) موجب افزایش معنادار مهارت‌های ادراکی و ارتباطی شده و کلاس معکوس با انتقال بار بازشناسی اولیه مفاهیم زبانی به بستر تعاملی دیجیتال، زمان مواجهه حضوری معلم و دانش‌آموز را صرف سطوح تحلیل و ارزیابی شناختی می‌سازد. افزون بر این، تلفیق تفکر روایی و قصه‌گویی پداگوژیک در تدریس متون ادب کلاسیک (نظیر شاهنامه و بوستان)، نرخ یادداری بلندمدت، درک استعاری و پیوند عاطفی فراگیران با مؤلفه‌های هویتی را به گونه‌ای چشمگیر ارتقا می‌بخشد