بررسی نظام‌مند تأثیرهوش مصنوعی در ارزشیابی تحصیلی و کاهش سوگیری ارزیابی در مدارس

شماره مجله

دوره 3، شماره 6

تاریخ انتشار

01 شهریور 1405

زبان مقاله

فارسی

MDOI

MDOI-02-2026.0574

سال انتشار

1405

چکیده

ارزشیابی تحصیلی یکی از ارکان اساسی نظام‌های آموزشی است که نقش مهمی در سنجش پیشرفت یادگیری، هدایت فرآیند تدریس و تصمیم‌گیری‌های آموزشی ایفا می‌کند. با این حال، روش‌های سنتی ارزشیابی اغلب با چالش‌هایی مانند سوگیری ارزیابی، نابرابری در قضاوت، خطاهای انسانی و محدودیت در تحلیل داده‌های یادگیری مواجه هستند. در سال‌های اخیر، پیشرفت‌های چشمگیر در حوزه هوش مصنوعی (Artificial Intelligence) امکان تحول در شیوه‌های ارزشیابی آموزشی را فراهم کرده است.هوش مصنوعی می‌تواند با استفاده از الگوریتم‌های یادگیری ماشین، پردازش زبان طبیعی و تحلیل داده‌های یادگیری، فرآیند ارزشیابی تحصیلی را دقیق‌تر، سریع‌تر و عادلانه‌تر کند. یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های این فناوری، کاهش سوگیری‌های انسانی در ارزیابی عملکرد دانش‌آموزان است. سوگیری ارزیابی ممکن است ناشی از عوامل مختلفی مانند پیش‌فرض‌های معلمان، تفاوت‌های فرهنگی، جنسیتی یا اجتماعی و حتی خستگی و فشار کاری باشد.در چنین شرایطی، استفاده از سیستم‌های ارزشیابی مبتنی بر هوش مصنوعی می‌تواند به استانداردسازی فرآیند ارزیابی، تحلیل داده‌های یادگیری در مقیاس بزرگ و ارائه بازخوردهای دقیق‌تر کمک کند. با این حال، استفاده از هوش مصنوعی در ارزشیابی آموزشی نیز با چالش‌هایی مانند شفافیت الگوریتم‌ها، عدالت الگوریتمی، حریم خصوصی داده‌ها و پذیرش اجتماعی مواجه است.هدف این مقاله ارائه یک بررسی نظام‌مند از پژوهش‌های مرتبط با تأثیر هوش مصنوعی در ارزشیابی تحصیلی و نقش آن در کاهش سوگیری ارزیابی در مدارس است. این پژوهش با تحلیل مطالعات منتشر شده در پایگاه‌های علمی معتبر در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ انجام شده است.نتایج این بررسی نشان می‌دهد که استفاده از سیستم‌های هوشمند ارزشیابی می‌تواند دقت ارزیابی، عدالت آموزشی و کیفیت بازخوردهای یادگیری را افزایش دهد. با این حال، اثربخشی این سیستم‌ها به کیفیت داده‌های آموزشی، طراحی الگوریتم‌ها و چارچوب‌های اخلاقی و قانونی بستگی دارد