بررسی تطبیقی تأثیر کارگاه‌های طراحی و دوخت (هنردرمانی مبتنی بر پارچه) بر کاهش اضطراب و تقویت خودپنداره دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه

نویسندگان مقاله

چکیده

دوره نوجوانی، به ویژه برای دختران، با چالش‌های روانی متعددی از جمله اضطراب، استرس تحصیلی و بحران هویت همراه است. هنردرمانی، به عنوان یک رویکرد مکمل در مشاوره مدرسه، می‌تواند به دانش‌آموزان کمک کند تا احساسات خود را به شکلی امن و خلاقانه ابراز کنند. این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی تأثیر کارگاه‌های طراحی و دوخت (به عنوان یک شکل از هنردرمانی مبتنی بر پارچه) بر کاهش اضطراب و تقویت خودپنداره دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که در نظام آموزشی ایران، درس طراحی دوخت در مدارس دخترانه صرفاً به عنوان یک مهارت فنی و شغلی تلقی می‌شود و از پتانسیل درمانی و روانشناختی آن غفلت شده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، با مرور سیستماتیک اسناد و پژوهش‌های داخلی و خارجی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که فرایند خلق یک اثر پارچه‌ای (از طراحی تا دوخت) به دلیل درگیری حواس چندگانه (لمسی، بصری و حرکتی)، می‌تواند به کاهش سطح کورتیزول (هورمون استرس)، افزایش خودآگاهی و تقویت خودپنداره مثبت منجر شود . مطالعات تطبیقی نیز حاکی از آن است که در کشورهایی مانند کانادا و استرالیا، برنامه‌های هنردرمانی مبتنی بر پارچه (Textile Art Therapy) به عنوان بخشی از برنامه مشاوره مدارس دخترانه مورد استفاده قرار می‌گیرد .نتیجه‌گیری می‌شود که بازتعریف درس طراحی دوخت در مدارس دخترانه ایران، از یک درس صرفاً فنی به یک ابزار مشاوره‌ای و هنردرمانی، راهبردی مؤثر برای ارتقای سلامت روان دانش‌آموزان است. واژگان کلیدی: طراحی دوخت، هنردرمانی، مدارس دخترانه، اضطراب، خودپنداره، مشاوره مدرسه، مطالعات تطبیقی