طراحی و اعتبارسنجی مدل مدرسه هوشمند همه‌جانبه: کاربست همزمان هوش مصنوعی در ارتقای تعاملات آموزشی

نویسندگان مقاله

چکیده

پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی مدلی جامع برای مدرسه هوشمند همه‌جانبه انجام شده است که در آن، هوش مصنوعی به عنوان هسته مرکزی تحول، به طور همزمان در دو عرصه کلیدی تعاملات آموزشی و تصمیم‌گیری‌های مدیریتی ایفای نقش می‌کند. با توجه به شکاف عمیق موجود میان کاربست‌های هوش مصنوعی در حوزه یادگیری (نظیر بازی‌های آموزشی تطبیقی و تقویت مهارت‌های اجتماعی) و حوزه مدیریت مدرسه (شامل خودکارسازی فرآیندهای اداری و تحلیل داده‌های عملکردی)، این مطالعه بر آن است تا با ارائه یک مدل یکپارچه، این دو حوزه را در قالب یک زیست‌بوم پویا و خودتنظیم به هم پیوند دهد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مروری نظام‌مند، پس از جستجوی در پایگاه‌های داده¬های معتبر و انتخاب 15 مقاله علمی، مفاهیم کلیدی استخراج و با بهره‌گیری از تحلیل کیفی، دسته‌بندی شدند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مدل مدرسه هوشمند همه‌جانبه از سه مؤلفه اصلی «بستر داده‌ای یکپارچه»، «موتور تحلیلی هوش مصنوعی» و «رابط‌های کاربری چندگانه» تشکیل شده است که از طریق حلقه‌های بازخورد مداوم، داده‌های حاصل از تعاملات دانش‌آموزان با بازی‌های آموزشی را به ورودی‌های تصمیم‌گیری مدیریتی تبدیل می‌کند و بالعکس، ساختار مدیریتی را به سمت شخصی‌سازی هرچه بیشتر مسیرهای یادگیری سوق می‌دهد. با این حال، اعتبارسنجی مدل، چالش‌های جدی از جمله کمبود زیرساخت‌های داده‌پردازی یکپارچه، دغدغه‌های اخلاقی و حریم خصوصی، مقاومت نیروی انسانی در برابر تغییر و دشواری تبدیل مفاهیم کیفی مهارت‌های اجتماعی به متغیرهای قابل اندازه‌گیری را آشکار ساخت که برای پیاده‌سازی موفق، نیازمند تدوین چارچوب‌های حقوقی شفاف و برنامه‌های توانمندسازی نیروی انسانی هستند. نتیجه‌گیری نهایی حاکی از آن است که گذار از مدارس سنتی به مدارس هوشمند همه‌جانبه، مستلزم نگرش سیستمی و حرکت از کاربردهای جزیره‌ای هوش مصنوعی به سمت یکپارچه‌سازی تمامی لایه‌های آموزشی، تربیتی و اداری است. واژگان کلیدی: مدرسه هوشمند همه‌جانبه، هوش مصنوعی در آموزش، آموزشی تطبیقی، خودکارسازی مدیریت مدرسه.