نقش مدارس سمپاد در تقویت تفکر خلاق و مهارت‌های حل مسئله دانش‌آموزان دوره اول متوسطه

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش مدارس سمپاد (سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان) در تقویت تفکر خلاق و مهارت‌های حل مسئله دانش‌آموزان دوره اول متوسطه انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-پیمایشی از نوع علی-مقایسه‌ای بود که به مقایسه دانش‌آموزان مدارس سمپاد با دانش‌آموزان مدارس عادی در دو متغیر تفکر خلاق و مهارت‌های حل مسئله پرداخت. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان پسر و دختر دوره اول متوسطه مدارس سمپاد و عادی ناحیه سه آموزش و پرورش شهر شیراز در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ به تعداد ۳۴۰۰ نفر بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای و طبقه‌ای، تعداد ۴۰۰ نفر (۲۰۰ نفر از مدارس سمپاد و ۲۰۰ نفر از مدارس عادی) به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه استاندارد تفکر خلاق تورنس (فرم تصویری ب) و پرسشنامه استاندارد مهارت‌های حل مسئله هپنر و پترسون بود که روایی و پایایی آنها در پژوهش‌های پیشین تأیید شده است. داده‌ها با استفاده از آزمون تی مستقل، تحلیل واریانس چندمتغیره و تحلیل رگرسیون لجستیک تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که دانش‌آموزان مدارس سمپاد در هر دو متغیر تفکر خلاق و مهارت‌های حل مسئله به‌طور معناداری نمرات بالاتری نسبت به دانش‌آموزان مدارس عادی کسب کردند. همچنین، در مؤلفه‌های تفکر خلاق، دانش‌آموزان سمپاد در مؤلفه‌های سیالی، انعطاف‌پذیری، اصالت و بسط و در مؤلفه‌های حل مسئله در مؤلفه‌های اعتماد به حل مسئله، سبک گرایش-اجتناب و کنترل شخصی به‌طور معناداری عملکرد بهتری داشتند. همچنین، تحلیل رگرسیون لجستیک نشان داد که عضویت در مدارس سمپاد با درصد بالایی از احتمال، بر اساس نمرات تفکر خلاق و مهارت‌های حل مسئله قابل‌پیش‌بینی است. بر اساس یافته‌ها، نتیجه‌گیری می‌شود که مدارس سمپاد با بهره‌گیری از برنامه‌های درسی غنی‌تر، روش‌های تدریس فعال و مشارکتی، معلمان توانمندتر، و نیز فضای رقابتی و حمایت‌گر، توانسته‌اند به‌طور مؤثری تفکر خلاق و مهارت‌های حل مسئله دانش‌آموزان را تقویت کنند و این موفقیت، الگویی ارزشمند برای سایر مدارس کشور در جهت ارتقای مهارت‌های تفکر سطح بالا و پرورش استعدادهای خلاق و مسئله‌محور فراهم می‌آورد.