فرمول‌های عددی نوین برای گام‌های نامتقارن (سیستم‌های ۱۷ و ۲۴ نتی) جهت ایجاد اثرات روان‌شناختی در موسیقی‌درمانی

این پژوهش با بهره‌گیری از قواعد عددی و محاسبات جبری در چارچوب سیستم‌های ۱۷ و ۲۴‌ نتی، به شناسایی مزاج‌ها و نشانه‌های زودیاک (بروج) مرتبط با گام‌های موسیقی می‌پردازد و آن‌ها را به حالات و اثرات روانی خاصی پیوند می‌دهد. در این تحقیق، فرمول‌های محاسباتی جدیدی برای سه نوع گام نامتقارن معرفی می‌شود: گام‌های دارای دو نت «شاهد»، گام‌های مشتق‌شده از مایه‌های دیگر، و گام‌های دارای نت متغیر. «آواز»های موسیقی کلاسیک ایرانی به عنوان مطالعه موردی برای آزمودن کاربرد عملی این فرمول‌ها به کار گرفته شده‌اند. از آنجا که این آوازها از فواصل ربع‌پرده‌ای (کرن و سری) بهره می‌برند، تحلیل آن‌ها با استفاده از هر دو سیستم عددی ۱۷ و ۲۴ ‌نتی انجام شده است. همسانی نتایج در هر دو سیستم، کارآمدی و استحکام روش پیشنهادی را تأیید می‌کند. نکته حائز اهمیت آنکه تحلیل «ردیف» موسیقی ایرانی با استفاده از این سیستم‌های ۱۷ و ۲۴‌نتی نشان می‌دهد که وجود فواصل مشترک میان دستگاه‌ها و آوازها، لزوماً به معنای ریشه داشتن آن‌ها در یک مایه اصلیِ واحد نیست. نتایج حاکی از آن است که برخلاف نظریه برخی از نظریه‌پردازان ایرانی، آوازهای «ابوعطا»، «بیات ترک»، «افشاری» و «دشتی» هر یک مایه‌هایی مستقل هستند و مشتق‌شده از «دستگاه شور» محسوب نمی‌شوند؛ بلکه طبقه‌بندی آن‌ها و ساختار ردیف، بر پایه پیوند مشترکشان با مزاج‌های بنیادین انسانی استوار است. این یافته، دیدگاه آن دسته از اندیشمندان ایرانی را برجسته می‌سازد که بر نقش موسیقی در ارتقای سلامت جسمانی و روانی تأکید داشته‌اند.

This study employs numerical rules and algebraic calculations within the frameworks of 17-note and 24-note systems to identify the temperaments and zodiac signs associated with musical scales, linking them to specific psychological states and effects. It introduces novel computational formulas for three types of asymmetrical scales: those with two "witness" (*shahed*) notes, those derived from other modes (*mayeh*), and those featuring variable notes. The *Avaz* forms of classical Iranian music serve as case studies to test the practical application of these formulas. Given that these *Avaz* forms utilize quarter-tone intervals (*koron* and *sori*), their analysis was conducted using both the 17-note and 24-note numerical systems. The consistency of results across both systems confirms the efficacy and robustness of the proposed method. Significantly, the analysis of the Iranian *Radif* using these 17-note and 24-note systems reveals that shared intervals between *Dastgah* and *Avaz* modes do not necessarily imply a common root in a single primary mode. The findings indicate that—contrary to the views of certain Iranian theorists—the *Avaz* modes of *Abu-Ata*, *Bayat-e Tork*, *Afshari*, and *Dashti* are independent modes rather than derivatives of *Dastgah-e Shur*; instead, their classification and the structure of the *Radif* are grounded in their shared connection to fundamental human temperaments. This finding highlights the perspective of Iranian thinkers who have emphasized the role of music in enhancing physical and mental well-being.